شناسایی و تعیین جمعیّت نماتودهای مهم و غالب مزارع نیشکر خوزستان

به منظور شناسایی و تعیین جمعیّت نماتودهای انگل گیاهی مهم و غالب، طی سال‏های 1389 و 1390، تعداد 70 نمونه خاک و ریشه از‏ مزارع نیشکر خوزستان جمع‏آوری گردید. پس از استخراج، کشتن و انتقال نماتودها به گلیسرین خالص، اسلایدهای میکروسکپی دائمی تهیه گردید. شناسایی گونه‏ها با استفاده از میکروسکوپ نوری و بر اساس ویژگی‏های ریخت‏شناختی و ریخت‏سنجی و با استفاده از کلیدهای معتبر انجام گرفت. در این بررسی گونه‏ی aphelenchus avenae، به عنوان یک گونه‏ی قارچ‏خوار و تعداد 21 گونه نماتود انگل گیاهی به شرح زیر شناسایی گردید: basiria graminophila, boleodorus thylactus, ditylenchus triformis, filenchus cabi, f. descripans, f. facultativus, helicotylenchus digitiformis, h. indicus, h. microcephalus, hoplolaimus seinhorsti, malenchus (malenchus) nanellus m. (m.) parvus, meloidogyne javanica, m. incognita, paratylenchus obtusicaudatus, pratylnenchus gibbicaudatus, p. neglectus, p. zea, tylenchorhynchus mashhoodi, t. venterosignatus, tylenchulus graminis جنس malenchus andrassy, 1968 و دو گونه آن، m. (m.) nanellus و m. (m.) parvus به همراه گونه‏های filenchus cabi، paratylenchus obtusicaudatus، pratylenchus gibbicaudatus و tylenchulus graminis برای اولین بار از ایران گزارش و توصیف می‏شوند. همچنین سه گونه helicotylenchus microcephalus ،ditylenchus triformis و pratylenchus zeae که قبلاً از کشور گزارش شده ولی شرح داده نشده‏اند، شناسایی و شرح داده شد. نتایج بررسی نشان داد گونه‏های m. javanica، m. incognita، paratylenchus obtusicaudatus، helicotylenchus indicus و h. microcephalus بیشترین پراکنش را داشته و جنس‏های meloidogyne، pratylenchus و helicotylenchus، به ترتیب با داشتن 90، 80 و 60 درصد فراوانی، رایج‏ترین نماتد‏ها بودند. بیشترین میزان آلودگی در مزارع واحدهای کارون، میرزا‏کوچک‏خان و دعبل خزائی مشاهده گردید و واحد هفت تپه هیچ گونه آلودگی به این سه نماتود مهم نداشت. شمارش جمعیّت اولیه (pi) و نهایی (pf) و محاسبه فاکتور تولیدمثل (pf/pi) جنس‏های meloidogyne، pratylenchus و helicotylenchus نشان داد که میانگین فاکتور تولیدمثل این نماتودها به ترتیب برابر با 15/1، 21/1، 33/1 بوده که این امر بیانگر ارجحیت نسبی نیشکر به عنوان یک گیاه میزبان برای نماتودهای یاد شده می‏باشد.