ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر محدوده های کشت مرکبات در ایران

افزایش گازهای گلخانه ای در چند دهه اخیر و افزایش دمای ناشی از آن باعث بر هم خوردن تعادل سیستم آب و هوای کره زمین شده و تغییرات آب و هوایی گسترده ای را در اغلب نواحی کره زمین موجب شده است. بررسی ها نشان می دهند که این پدیده می تواند بر بخش های مختلف اعم از منابع آب، کشاورزی، محیط زیست، بهداشت، صنعت و اقتصاد اثرات منفی داشته باشد. بخش کشاورزی به دلیل وابستگی مستقیم به شرایط آب و هوایی، بیشترین آسیب پذیری را نسبت به نوسانهای آب و هوایی و گرمایش جهانی از خود نشان می دهد. هدف اصلی این تحقیق، ارزیابی اثرات تغییرات آب و هوایی در دوره 2039-2011 میلادی بر مناطقی از کشور است که به کشت مرکبات تعلق دارند. بدین منظور ابتدا با استفاده از آمار 45 ایستگاه همدیدی کشور و حداقل دمای قابل تحمل پایه های مرکبات، منطقه مورد مطالعه مشخص گردید. پس از انتخاب منطقه و تعیین ایستگاه هایی که در محدوده آن قرار می گیرند، تحلیل روند بر روی اطلاعات آب و هوایی این ایستگاه ها انجام گردید. در مرحله بعد، با استفاده از اطلاعات مربوط به مراحل مختلف فنولوژیکی پرتقال واشنگتن ناول به عنوان نماینده خانواده مرکبات، مراحل فنولوژیکی و مقادیر متغیرهای آب و هوایی نظیر دما، بارندگی، ساعات آفتابی، تعداد روزهای داغ، روزهای بارانی و روزهای یخبندان در هر مرحله محاسبه شد و رابطه آنها با ارتفاع، طول و عرض جغرافیایی بصورت معادله ای خطی تعیین گردید. در مرحله بعد نقشه های آب و هوایی برای دوره پایه ترسیم گردید. سپس برای ارزیابی پیامدهای تغییرات آب و هوایی در دوره 2039-2011 بر مرکبات، از داده های مدل گردش عمومی جو echo-g استفاده شد. این داده ها با مدل lars-wg در مقیاس ایستگاهی ریز مقیاس شدند. پس از تعیین مرز منطقه مورد مطالعه در دوره آینده، مقادیر متغیرهای آب و هوایی در دوره آینده محاسبه و روابط آنها با طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع محاسبه شد. با استفاده از معادلات بدست آمده، نقشه های آب و هوایی به تفکیک مراحل مختلف فنولوژیکی در دوره آینده نیز ترسیم و با دوره پایه مقایسه گردید. نتایج بدست آمده نشان می دهد در دوره آینده سطح زیر کشت مرکبات تغییر خواهد کرد و برخی از عناصر آب و هوایی دستخوش تغییراتی خواهند گردید.