بررسی اثرات ژنوتیپ، ریزنمونه و غلظت های مختلف تنظیم کننده های رشد بر باززایی بنه در شرایط آزمایشگاهی

درخت بنه (pistacia atlantica subsp mutica) یکی از با ارزش ترین گونه های جنگلی زاگرس محسوب می گردد که سطح پراکنش آن در ایران 2 تا 5/2 میلیون هکتار برآورد شده است. ارزش قابل توجه درختان بنه (پسته وحشی) در زمینه های مختلف و ارزش تولیدات آن بر هیچ کس پوشیده نیست. اگرچه پایداری و سرسختی درختان پسته وحشی نویدی برای امکان ترمیم و احیای مجدد جنگل های بنه می باشد اما ضرورت برآورد نیازهای محلی، موجودیت و حیات این درختان را با تهدید جدی روبرو ساخته است. از این رو توسعه و بهینه سازی دستورالعمل های کشت بافت و ریزازدیادی موثر برای پسته می تواند کمک مهمی برای بهبود کیفیت تولید، ایجاد گیاهان عاری از بیماری و تولید گیاهان کلونال و یکنواخت در دوره زمانی کوتاه باشد و همچنین می تواند شروعی برای تلاش های حفاظت ژرم پلاسم پسته و استقرار مجدد گیاهانِ در معرض خطر باشد. در این بررسی تأثیر تنظیم کننده های مختلف شاملِ 2میلی گرم در لیتر bap، 2میلی گرم در لیتر tdz و ترکیب هر کدام از آن ها با 1 میلی گرم در لیتر iaa بر باززایی آزمایشگاهی ریزنمونه های شاخساره و قطعات گرهی سه ژنوتیپ بنه (تفتان، جندق و کبیرکوه) در محیط کشت ms تکمیل شده با ویتامین های b5، 200 میلی گرم در لیتر کازئین هیدرولیزات، 3 گرم در لیتر زغال فعال و 7 گرم در لیتر آگار مورد آزمون قرار گرفت. سپس ریشه دهی ریزشاخه های تولید شده در شرایط گلخانه ای و تحت تأثیر دو تیمار ریزوپون (1% iba) و محلول 20 میلی گرم در 20 میلی لیتر iba بررسی شد. نتایج نشان داد که بیشترین تعداد شاخه (2/6 شاخه) در ریزنمونه قطعات گرهی مربوط به ژنوتیپ جندق و محیط کشت حاوی bap ایجاد شد. همین ریزنمونه و محیط کشت در ژنوتیپ کبیرکوه موجب تولید بیشترین برگ با میانگین 2/9 برگ شدند. از سوی دیگر بلندترین شاخه ها با میانگین 00/13 میلی متر نیز در ژنوتیپ کبیرکوه، ریزنمونه های شاخساره و محیط-کشت حاوی tdz و iaa تولید شدند. در مطالعات ریشه زایی، بالاترین تعداد ریشه با میانگین 57/7 ریشه، برای ژنوتیپ تفتان و مربوط به تیمار iba بود اما بالاترین طول ریشه (67/16 میلی متر) و درصد ریشه زایی (90 درصد) در ژنوتیپ کبیرکوه و تیمار ریزوپون به دست آمد، در هر دو ژنوتیپِ مورد آزمون بالاترین درصد ریشه زایی و تعداد ریشه به ترتیب با استفاده از تیمار ریزوپون و iba حاصل شد.