اثرات هیدرومالچ و پلی آکریل آمید بر کنترل رواناب، رسوب و اتلاف n، p و k خاک

امروزه فرسایش خاک نه تنها به عنوان تهدیدی برای رفاه بشر بلکه تهدیدی برای حیات او شناخته شده است و جوامع بشری با درک اهمیت این موضوع اقدامات متعددی برای کنترل فرسایش اتخاذ کرده اند. فرسایش خاک در ایران نزدیک به 20 تن در هکتار در سال تخمین زده می شود که نسبت به ده سال گذشته دو برابر افزایش یافته است. راه حلی که در این پژوهش مورد آزمون قرار گرفت استفاده از مواد اصلاحی مصنوعی مانند پلی اکریل آمید و هیدرومالچ می باشد. در این پژوهش از امکانات فلوم و شبیه ساز باران آزمایشگاه فیزیک خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز که همزمان با این پروژه در سال 91 از روی نمونه خارجی طراحی و ساخته شده است استفاده گردید. تعداد 24 آزمایش بر روی نمونه خاک جمع آوری شده از منطقه بناب انجام شد. برای هر آزمایش تقریبا 110 کیلوگرم نمونه خاک در داخل تشتک فلوم دستگاه به ابعاد 1×1 متر قرار داده شد و به صورت دستی مسطح گردید. تیمارهای آزمایش شامل دو شیب 5 و 25 درصد و دو شدت مختلف بارندگی 40 و 80 میلی متر بر ساعت بود. تیمارهای حفاظتی عبارت بودند از: خاک بدون پوشش (شاهد) و خاک تیمار شده با پلی اکریل آمید و هیدرومالچ. طرح آزمایش مورد استفاده، اسپلیت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی می باشد. برای هر آزمایش مقدار رواناب، میزان نفوذ تجمعی، رسوب تولیدی و اتلاف عناصر n، p،k در رواناب و رسوب به طور جداگانه اندازگیری شد. همه تیمارهای حفاظتی در مقایسه با شاهد اثر معنی داری در کاهش رواناب و رسوب و افزایش نفوذ داشتند. و کاربرد هیدرومالچ میزان رسوب را 97 تا 99 درصد، میزان رواناب را حدود 45 درصد کاهش و میزان نفوذ را 30 تا 51 درصد نسبت شاهد افزایش داد. کاربرد پلی اکریل آمید در مقایسه با هیدرومالچ تاثیر کمتری در کاهش صفات مذکور داشت و نسبت به شاهد میزان رسوب را 30 تا 62 درصد، میزان رواناب را 5 تا 8 درصد کاهش و نفوذ تجمعی را 7 تا 10 درصد در مقایسه با شاهد افزایش داد. در مورد اتلاف عناصر n، p،k تاثیر تیمارهای آزمایش پیچیده می باشد. در کل تیمارهای حفاظتی با تاثیر مثبتی که در کاهش میزان رسوب و رواناب داشتند موجب کاهش اتلاف عناصر مذکور شدند. به گونه ای که هیدرومالچ با کاهش 99 درصدی رسوب، اتلاف عناصر مذکور را در کل رسوب تقریبا 100 درصد کاهش داد.