روشهای شکست خواب بذر در هندوانه ابوجهل (citrullus colocynthis)

چکیده: به منظور بررسی بهترین روش شکست خواب بذور هندوانه ابوجهل در شرایط مختلف، آزمایشی در سال 1391 در آزمایشگاه و گلخانه دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار انجام شد. تیمارهای مورد بررسی شامل انواع روش های شکست خواب شامل خراش دهی با کاغذ سمباده، خراش دهی با اسید سولفوریک، استراتیفیکاسیون، اسید جیبرلیک و نیترات پتاسیم بود. بهترین تیمارها پس از یکسری پیش تیمار انتخاب شده از این تیمارها جهت تعیین بهترین روش در طی تنش های شوری و خشکی استفاده شد. در این پژوهش تیمارهای شوری شامل 4 سطح (0، 30، 60 و 90 میلی مولار کلرید سدیم) و خشکی نیز 4 سطح (0، 3/0، 6/0 و 9/0 مگاپاسکال) بود. برای اعمال تنش خشکی در آزمایشگاه از 6000peg و در گلخانه از ظرفیت مزرعه معادل آنها استفاده شد. نتایج نشان داد که دمای متناوب 35/15بهترین دما برای جوانه زنی بذور این گیاه بود که طی این دما درصد جوانه زنی شاهد 36 درصد بود، و بیشترین درصد جوانه زنی (89/98) در تیمار استراتیفیکاسیون به مدت 12 هفته با افزایش 62 درصدی نسبت به شاهد بدست آمد. نتایج اثر متقابل تمارهای شوری و شکست خواب نشان داد که بیشترین (78/57%) درصد جوانه زنی به کاربرد نیترات پتاسیم (2/0%) و شاهد (بدون شوری) اختصاص یافت. کمترین (44/4%) درصد جوانه زنی نیز در شرایط اعمال شوری به میزان 90 میلی مولار و کاربرد اسید جیبرلیک (1000میلی گرم بر لیتر) بود. در آزمایش تنش خشکی، حداکثر درصد جوانه زنی در بذور تیمار شده با جیبرلیک اسید و نیترات پتاسیم در شرایط بدون تنش (0 مگاپاسکال) بدست آمد. کمترین درصد جوانه زنی در تنش خشکی 9/0 مگاپاسکال و در بذور تیمار شده با نیترات پتاسیم بدست آمد. مقدار پرولین با افزایش سطح تنش روند افزایشی داشت. بیشترین مقدار پرولین برگ در تنش شوری 90 میلی مولار و خشکی 9/0 مگاپاسکال بترتیب 22/15 و 88/15 میلی گرم بر گرم وزن تر بدست آمد.