مظاهر تعلیم و تربیت در دیوان حافـظ ابراهیـم و احمـد شوقـی

تعلیم و تربیت شاخه ای از دانش های گسترده ی بشری است که موضوعش وجود آدمی است، ازلحاظ این که استعدادها و نیروهایش در جهت کمال مطلوب پرورش یافته و درخور توانایی اش معلوماتی به وی انتقال داده شود تا زمینه ی سعادت فردی و اجتماعی را فراهم آورد. حافظ ابراهیم ملقّب به «شاعر نیل» و احمد شوقی با عنوان « امیر الشّعرا» ازشاعران ادبیات معاصر عرب وپرچم داران نهضت ادبی و ملّی مصر، با مشاهده ی سطح پیشرفت و ترقّی جهان غرب از این که ملل شرق با وجود قدمت تاریخی درخشان و پر افتخارش از قافله ی تمدّن و پیشرفت عقب مانده و در جهل و رکود به سر می برد ، به مقتضای فطرت انسانی وعاطفه حسّاس شاعری به درد آمده ؛ با سلاح قلم، شعر و احساس خود به یاری ملّت شتافتند.آن دو با برشمردن جهل و استعمار به عنوان بزرگ ترین عوامل و موانع ترقّی، حوادث و وقایع مهمّ سیاسی و اجتماعی روز جامعه از جمله مسأله ی تعلیم وتربیت را موضوع شعر خویش نهاده و با اشاره به سابقه درخشان ملل شرق مخصوصاً مصر در صدد تحریک همّت جوانان و احیای مجد و عظمت دیرینه ی ملل اسلامی بر آمدند . ایشان تعلیم و تربیت کودکان به ویژه دختران (مادران آینده) را بزرگ ترین عامل سازندگی و بنای جامعه دانسته و ضمن اشاره به نقش علم واخلاق در سعادت دنیوی و اُخروی و ذکر نتایج سوء علمِ بدون تهذیب ، تعلیم و تربیت را لازم و ملزوم یکدیگر دانستند. نگارنده در صدد است با بررسی و مطالعه سروده های تربیتی و تعلیمی دیوان این دو شاعر پرآوازه مصری به بیان دیدگاههای ایشان در این زمینه بپردازد.