بررسی رویکرد ناصرالدین شاه قاجار به پدیده تجدد

تجدّد و مدرنیته، گامی اساسی و ضروری برای ترقی و توسعه ی هر جامعه ای میباشد ، با توجه به این مهم سوال اصلی در این پژوهش چگونگی تعامل ناصرالدین شاه با این پدیده می باشد.دراین تحقیق با روشی تحلیلی تلاش شده است ضمن تحلیل و بررسی علل و عوامل اجتماعی ،سیاسی و اقتصادی تمایل ناصرالدین شاه به مدرنیته ،رویکرد این شاه قاجار به مبانی و مفاهیم بنیانی تجدّد،آموزش نوین،نهادهای مدنی و مطبوعات،مدرنیزاسیون ودرنهایت چگونگی انعکاس مظاهر مدنیّت غرب در سه سفرنامه ی این شاه به فرنگ مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. آنچه مشخص است جامعه ی ایران در قرن نوزدهم به واسطه ی بحران های اقتصادی،اجتماعی و سیاسی آبستن تحولات و دگرگونی های عظیمی بود که این وضعیت بدون شک در گرایش ناصرالدین شاه به تجدّد نقش اساسی و عمده ای داشته است . امّا آنچه در این پژوهش به دست آمد مشخص می نماید که این شاه بی اعتنا به ابعاد فکری و بنیانی تجدّد چون:آزادی ،برابری،نقد و نقادی و... تنها به بعد مدرنیزاسیون و مادّی تجدّد غرب نظر داشته که در این زمینه نیز کامیابی اساسی و عمیقی حاصل نشده بود.