مکان یابی کتابخانه های وابسته به آستان قدس رضوی در مشهد با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (جی آی اس)

هدف : هدف اصلی این پژوهش بررسی وضعیت انطباق یا عدم انطباق توزیع مکانی کتابخانه های آستان قدس رضوی در مشهد با معیارها و مولفه های مکان یابی به منظور ارائه خدمات و پوشش عملکردی مناسبتر، همچنین پیشنهاد مناسب ترین مکان ها جهت احداث کتابخانه های جدید است. روش پژوهش : پژوهش حاضر از نظر هدف از نوع کاربردی بوده و از نظر گردآوری داده ها به روش پیمایشی و میدانی انجام شده است.جامعه آماری این پژوهش 19باب کتابخانه های وابسته به آستان قدس رضوی در مشهد است. پس از وزن دهی مناسب به معیارها و مولفه های مکان یابی توسط کارشناسان سازمان و تشکیل پایگاه داده ای در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی، لایه های اطلاعاتی زیر مجموعه های معیار مرکزیت و سازگاری هرکدام جداگانه تهیه و پس از تلفیق این نقشه ها در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی وضعیت موجود کتابخانه ها بررسی و نسبت به پیشنهاد مکان های جدید اقدام شد. یافته ها : در فرایند وزن دهی، معیارهای اصلی مرکزیت و سازگاری به ترتیب بیشترین میزان اهمیت را داشتند همچنین با بررسی میزان انطباق موقعیت مکانی کتابخانه های آستان قدس مشخص شد این کتابخانه ها اگر چه از نظر مطابقت با عامل سازگاری(کاملا سازگار42%) وضعیت نسبتا خوبی دارند اما از نظر مطابقت با معیار مرکزیت (کاملا مناسب24%) وضعیت نامطلوبی دارند. همچنین با بررسی شعاع عملکردی هریک ازکتابخانه ها مشخص شد علی رغم همپوشانی تعدادی ازکتابخانه ها و نفوذ در حوزه یکدیگر، برخی از مناطق مشهد (مناطق 10، 11، 12) فاقد کتابخانه هستند. علاوه برآن مشخص شد از نظر نوع مالکیت (65 %) مالکیت این کتابخانه ها وقفی است.