ابوعبدالرّحمن سلمی، زندگی، آثار و انعکاس آن در متون ادب فارسی

محمّدبن حسین سلمی درسال 325در نیشابور به دنیا آمد. جدّ پدری و مادری وی از مشایخ و علمای مشهور بودند. سلمی عارف، محدّث، مفسّر و مورّخ برجسته¬ی تصوّف در قرن چهارم است. وی مرید ابوالقاسم نصرآبادی بود و خرقه از او گرفت و از ابونصر سرّاج وابوعمروبن نجیدعلم آموخت. ابوسعید ابوالخیر ازمحضر سلمی استفاده کرد و خرقه از دست او گرفت. قشیری صاحب رساله¬ی قشیریه از شاگردان او بود. در مجموع صد جلد کتاب از او برشمرده¬اند. سلمی در نیشابور درگذشت و در خانقاه خود مدفون شد. تألیفات وی در میان صوفیه بسیار معروف بوده است. سلمی در تصوّف صاحب چنان دانشی شده است که آثار او برای نسل¬های بعد سرمشق شده است.اغلب آثار سلمی عرفانی است و این آثار عرفانی موضوعات متنوّعی را مانند تاریخ تصوف و شرح احوال صوفیه، تعالیم و آرای صوفیه، تفسیر عرفانی قرآن و... دربرمی¬گیرد.یکی از ویژگی¬های آثار وی این است که او«نقّال طریقت و کلام مشایخ» است. رویّه¬ی سلمی در اکثر آثار خویش این است که وی کمتر درباره¬ی مسایل مختلف اظهارنظر می¬کند. ما در آثار او با دریایی از سخنان مشایخ پیشین مواجه می¬شویم که اگر آثار سلمی نبود همگی درطول تاریخ نابود شده بود. هیچ یک از آثار صوفیه از قرن پنجم به بعد خالی از ذکر سلمی نیست؛ چرا که کم و بیش همه¬ی بزرگان صوفیه به نحوی شاگرد یا شاگرد شاگردان اوبه شمار می¬آیند. در این رساله، غالباً با مراجعه به آثار وی و منابع عربی، زندگی و آثار او معرفی و آنچه در متون فارسی درباره او یا از او هست، گردآوری و نقل شده است.