بررسی رقابت ایران و ترکیه در تحولات خاورمیانه؛ دلایل و انگیزه ها

رقابت منطقه ای امروزه به یکی از مسایل بسیار مهم منطقه خاورمیانه تبدیل شده است.این رقابت که در گذشته نیز وجود داشته است در سالهای اخیر با وقوع تحولات جدید در منطقه خاورمیانه به بازی اصلی سیاست در خاورمیانه و همچنین بحران های منطقه تبدیل شده است. در این زمینه بازیگرانی چون ایران، ترکیه و عربستان سه ضلع این رقابت را تشکیل داده اند که بی گمان رقابت ایران و ترکیه از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. این تحقیق به بررسی رقابت شکل گرفته بین ایران و ترکیه در تحولات جدید منطقه خاورمیانه اختصاص دارد.و به این نکته اشاره دارد عوامل و متغیرهای زیادی در این رقابت شکل گرفته نقش دارند که می توان به عوامل و انگیزه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، ژئوپلتیکی اشاره کرد.این عوامل در عراق پس از اشغال شروع شده و تا بحرین و یمن نیز کشانده شده است و در بحران سوریه به اوج خود رسیده است. در این بحران و رقابت ها سیاست های دولت اردوغان و همچنین ایران هراسی آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز نقش بسیار بسزایی داشته اند.ترکیه با روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه که دکترین جدیدی را در سیاست خارجی و منطقه ای خود در پیش گرفته بوده است و در این دکترین توجه جدی به خاومیانه و احیای عثمان گرایی از نکات محوری آن به شمار آمده است . به همراه سیاست منطقه ای آمریکا که راه را برای ورود کشورها و قدرت های منطقه ای از جمله عربستان و ترکیه برای پیشبرد و اهداف منطقه آمریکا فراهم نموده و آن به جنگ نیابتی تفسیر می شود، باعث شد تا این کشور به رقابت جدی با ایران در حوزه های عراق، بحرین، یمن بپردازد. این رقابت که دلیل سیاسی، اقتصادی، فرهنگی زیادی داشت در بحران سوریه به اوج خود رسید و دو طرف در یک بازی برد – باخت درگیر رقابتی ژنوپولتیک، بر سر دسترسی به برخی مناطق و تسلط بر آن و همچنین گسترش حوزه نفود خود برآمدند. در عرصه اقتصادی نیز دوکشور ایران و ترکیه بر سر خطوط انتقال انرژی از منطقه و یا کسب منافع اقتصادی در عراق و سوریه به رقابت با هم پرداختند و در عرصه فرهنگی، رقابت بر سر اسلام مدل ترکیه ای و اسلام شیعه – انقلابی ایران در گرفت که کماکان ادامه دارد.