عوامل جامعه شناختی بقای زندگی گروهی در ایران (با تکیه بر زندگی زرتشتیان ایران در دوره اسلامی)

آیین زرتشت که تا پیش از حمله اعراب به ایران دین اصلی مردم ایران محسوب می شد، پس از گرایش ایرانیان به دین اسلام به تدریج رو به زوال و افول نهاد. زرتشتیان پس از ورود اسلام به ایران و گرایش بشتر مردم به دین جدید، دیگر یک اقلیت دینی محسوب می شدند که پس از ورود اسلام به ایران شاهد تغییرات اساسی در جایگاه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی خود بودند. این تغییرات در هر عصری با توجه به نگرش حاکمان عصر و موقعیتی که زرتشتیانی برای خود ایجاد می کردند متفاوت بود. به گونه ای که در زمان صفویه پرداخت جزیه های سنگین و قوانین تبعیض آمیز سبب مهاجرت تعداد زیادی از آنان به دیگر کشورها شد. در دوره قاجار و پس از فرمان معافیت زرتشتیان از پرداخت جزیه و بهبود شرایط اقتصادی زرتشتیان در کنار کسب فرصت مناسب جهت انجام فعالیت های اقتصادی و حضور سیاسی وضعیت آنان تا حدودی بهبود یافت تا جایی که در زمان پهلوی تعداد زیادی از مهاجران به ایران بازگشتند و در امر رشد و پیشرفت کشور ایران اقدامات جدی انجام دادند. با روی کار آمدن جمهوری اسلامی ایران تلاش شد تا قوانینی تنظیم شود که سبب زندگی مسالمت آمیز مسلمانان و غیرمسلمانان در کنار یکدیگر شود. با اینحال، وجود برخی قوانین متفاوت میان اقلیت ها و مسلمانان هنوز هم محل اختلاف است. تغییر در جایگاه اجتماعی، شرایط اقتصادی و حضور در مسئولیت های سیاسی و اقتصادی همگی از جمله دلایلی هستند که بر بقا، مهاجرت و جمعیت زرتشتیان اثرگذارند و می توان آنها را براساس نطریات جامعه شناختی نیز مورد بازبینی قرار داد.