مبانی فقهی و حقوقی غش در معاملات

چکیده غش از عوامل نیرنگ و خدعه به دیگران است که قرآن آن را از علائم نفاق برشمرده و آن را تقبیح نموده است، و علاوه بر مبانی قرآنی بر حرمت و تقبیح غش، روایات متعددی از پیامبر(ص) و معصومین(ع) بر حرمت غش وارد شده که طبق نظر فقها به حدّ تواتر رسیده است، وحرمت غش حکم تکلیفی است که انجام دهنده آن، مرتکب فعل حرامی شده است و مجازات اخروی دارد و حکم وضعی معامله غش، صحت است، و معامله کالایی که در آن غش باشد صحیح است، اما اگر مشتری از حقیقت کالا آگاه شود، خیار عیب، تدلیس و خیار غبن یا وصف دارد و نوع خیار برحسب نوع غش، متفاوت است. علت صحت این معاملات، اطلاقات و عمومات صحت بیع و معامله است، از قبیل احل الله البیع و... و از طرفی در روایات نهی به خود بیع یا مبیع تعلق نگرفته، بلکه به یک عنوان خارجی تعلق گرفته که عمل مخلوط کردن دو جنس مختلف است، و منحی عنه عمل است، نه بیع و معامله، پس معامله صحیح است. برفرض که حرمت به بیع سرایت کند، بیع و معامله باطل نمی شود، برای اینکه عبادت نیست و تحقق غش در همه موارد معامله منوط به آگاه بودن فروشنده از غش و حمل خریدار به کالا است، بنابراین اگر هر دو به کالا عالم باشند، یا فروشنده جاهل و خریدار عالم به آن باشد، غش تحقق نمی یابد. کلید واژه ها: غش، معامله، حرمت، صحت، مبانی.