نام پژوهشگر: علی اصغر ناصحیان

محکم و متشابه از منظر قرآن و حدیث
پایان نامه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده الهیات 1391
  علی اصغر ناصحیان   مرتضی ایروانی نجفی

چکیده رساله: شناختِ محکم و متشابه در فهم قرآن کریم نقش کلیدی دارد، از این رو بحث از این موضوع بسیار مهم است؛ ولیبا وجود آثارگوناگون در باره محکم و متشابه،تا کنون شماری از پرسش های اساسی در این مبحث پاسخِ مناسب نیافته و به دلیلِ وجود مسائلِ اختلافی و نقاط قابل بحث، این پژوهش ضروری به نظر می رسد. آنچه این رساله را از سایر آثارِ تدوین شده در این مبحث متمایز می سازد، این است که نگارنده با بهره گیری گسترده از آیات و احادیث،مسائل مطرح در این موضوع را بررسی و تبیین نموده و آرای دانشوران قرآنی بویژه علامه طباطبایی را به نقد کشیده است. نتایج حاصل از این پژوهش به شرح زیر است: مقصود از واژه «آیه» در «منه آیات محکمات...» یک گزاره قرآنی است که می-تواند بخشی از آیه اصطلاحی باشد.آیه محکم،گزاره ای قرآنی استکه زمینه لغزش در فهم مراد اجمالیِ آن وجود ندارد و آیه متشابه گزاره ای قرآنی است که زمینه لغزش در فهم مراد اجمالیِ آن فراهم است.تأویلنمودن متشابه، به معنای مشخص نمودنِ مراد آیه متشابه از بین دو یا چند احتمال است. متشابهات قرآن در پرتو محکمات فهم پذیرند و تأویل صحیح آنها در احادیثِ پیشوایان مکتب اهل بیت(ع) بیان شده است. دیدگاه علامه طباطبایی در معنای تأویل با کاربردهای قرآنی و حدیثیِ این واژه سازگاری نداردو بر اساس شواهد قرآنی و حدیثی، «واو» در «والراسخون فی العلم...» عاطفه است و راسخان در علم، تأویل متشابهات را می-دانند.دلایل علامه طباطبایی در ادعای استینافیه بودن «واو» ناتمام است و شواهد متعددی آنرا رد می کند. سخن امام علی (ع) در خطبه اشباح ناظر به شیوه برخورد راسخان در علم با کنه ذات خداست نه تأویلِ آیاتِ متشابه.مصداق کاملِ راسخانِ در علم، پیامبر و ائمه (ع) می باشند؛ ولی عالمانِ تربیت شده در مکتب اهل بیت (ع) نیز دررتبه ای پایین تر،از مصادیق راسخانِ در علم بشمار می-روند. افزون بر اقتضای ویژگیهای لفظیو زبانی، قرآن کریم با معارفِ فرازمانی، فرامادی و اهداف هدایتی و تربیتی خود، سبک بیانی ویژه ای را اقتضا نموده که سبب افزایش متشابهات شده است.

حریم خصوصی فرد و عوامل نقض آن از دیدگاه قران و روایات
پایان نامه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی مشهد 1393
  شیوا رحمانی خانقاهی   علی اصغر ناصحیان

چکیده حریم خصوصی قلمرویی از زندگی و متعلقات هر فرد است که ( عرفاٌ یا بر اساس اعلان قبلی ) انتظار می رود که دیگران بدون رضایت وی به آن قلمرو وارد نشوند یا به اطلاعات آن دسترسی نداشته باشند. و انسان ها بنا بر فطرت خود، قلمروهایی را محدوده خصوصی خویش می دانند و در آن پناه می گیرند. این پناهگاه امن، حریم خصوصی است که زندگی و حیات برای آنان میسر می شود و انسانیت معنا و مفهوم می یابد. حریم خصوصی تمایل اشخاص است به این که آزادانه تصمیم بگیرند که تحت چه شرایطی و تا چه میزانی خود، وضعیت و رفتارشان را برای دیگران فاش کنند. قرآن کریم و احادیث چنین قلمروی را به رسمیت شناخته و دیگران را موظف می¬کند قبل از ورود به حریم خصوصی افراد اجازه بگیرند. از نصوص و ظواهر قرآن کریم و احادیث استفاده می¬شود که موارد ذیل از مصادیقِ حریم خصوصی است: منازل مسکونی و محل استراحت دیگران، اعضای بدن انسان که باید پوشیده باشد، عقاید و افکارِ سرّی اشخاص، متعلقات شخصی از قبیل نامه¬ و همچنین مکالمات خصوصی. با اینکه اصل این است که ورود به حوزه حریم خصوصی افراد ممنوع است، ولی ورود محدود مواردی اجازه داده شده است که عمده آن موارد ذیل است: تحقیق برای امر ازدواج در حد متعارف و لازم، تجسس از کودک، نوجوان، و جوان توسط ولی او، تجسس از ظالم برای افشای ظلم او، تجسس و نظارت حاکم بر کارگزارانش، تجسس برای کشف توطئه های منافقان و کافران علیه مسلمانان. واژگان کلیدی: حریم خصوصی، تجسس، غیبت، نظارت بر عملکرد کارگزاران.