اثر ارتفاع از سطح دریا، شیب و تاج پوشش بر غلظت فسفر قابل جذب، کربن و نیتروژن کل خاک جنگل (مطالعه موردی: تنگ دالاب استان ایلام)
چکیده
در شکل گیری، توسعه و پایداری جوامع گیاهی، عوامل بوم شناختی مختلفی نقش دارند که از مهم ترین آن ها می توان به عوامل فیزیوگرافیک اشاره کرد. مهم ترین عواملفیزیوگرافیک رویشگاه شامل ارتفاع از سطح دریا، شیب و جهت دامنه هستند که روی ویژگی های کمّیو کیفی خاک ها تأثیر می گذارند. هدف از این مطالعه یافتن ارتباط بین ارتفاع از سطح دریا، میزان شیب و تاج پوشش بر برخی از ویژگی های شیمیایی خاک است. نمونه برداری از خاک در منطقه تنگ دالاب استان ایلام که بخشی از زاگرس جنوبی است روی یک دامنه با سه ترانسکت ارتفاعی زیرگونه بلوط ایرانی صورت گرفت. نمونه برداری روی هر ترانسکت به فواصل 50 متری از یکدیگر انجام شد. در هر ترانسکت و از عمق صفر تا 20 سانتی متری خاک، 10 نمونه از زیر تاج درخت و 10 نمونه از خارج تاج درخت و در مجموع 60 نمونه خاک در 3 ترانسکت برداشت شد. در هر محل نمونه برداری ارتفاع از سطح دریا و درصد شیب نیز ثبت شد. مطابق نتایج مقدار غلظت فسفر قابل جذب، درصد نیتروژن کل و درصد کربن آلی خاک با افزایش ارتفاع از سطح دریا و افزایش مقدار شیب دامنه، در هر دو موقعیت زیر و خارج تاج درختان کاهش یافت که نشان دهنده رابطه وارون بین غلظت این عناصر با ارتفاع از سطح دریا و مقدار شیب دامنه است. بیشترین همبستگی را غلظت فسفر قابل جذب خاک با ارتفاع از سطح دریا در زیر و خارج تاج و کمترین همبستگی را نیتروژن کل خاک با ارتفاع از سطح دریا و شیب دامنه در خارج تاج درختان نشان داد.