بررسی پایداری عملکرد دانه ارقام و لاین های امیدبخش گندم نان مناطق سرد با استفاده از آماره های مختلف پایداری
چکیده
به منظور بررسی پاسخ ارقام و لاین های مختلف گندم نسبت به شرایط متفاوت محیطی و تعیین پایداری عملکرد دانه، آزمایشی با استفاده از ده رقم و لاین امیدبخش گندم نان مناطق سردسیر در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی استان آذربایجان شرقی از پاییز 1388 به مدت چهار سال زراعی به اجرا درآمد. نتایج حاصل از تجزیه مرکب نشان داد که بین محیط ها، ژنوتیپ ها و اثرمتقابل ژنوتیپ و محیط اختلاف معنی داری در سطح احتمال 1% وجود دارند. با توجه به معنی دار بودن اثر متقابل ژنوتیپ با محیط، تجزیه پایداری با استفاده از روش های مختلف از جمله روش های غیرپارامتری رتبه ای، واریانس محیطی رومر، ضریب تغییرات محیطی، اکووالانس ریک، واریانس شوکلا، ابرهارت راسل، ضریب تشخیص پنتوس، گزینش همزمان برای عملکرد و پایداری، ارزش پایداری امی و gge biplot انجام شدند تا پایدارترین و پرمحصول ترین ارقام شناسایی شوند. در کل، نتایج حاصله از انجام روش های مختلف تجزیه پایداری نشان داد که ژنوتیپ های شماره 9 (رقم میهن)، شماره 7 (gaspard/attila) و 1 (shi#4414 /crow” s “//kvz/6/1-68-120/5/gds/4/anza..) به ترتیب با میانگین عملکرد 7.36، 7.12 و 7.12 تن در هکتار پایدارترین و پرمحصول ترین ارقام بوده و قابل توصیه به زارعین منطقه جهت کشت در مناطق سرد استان آذربایجان شرقی و یا استان های همجوار با شرایط آب و هوایی مشابه می باشند. روش گزینش همزمان در مقایسه با سایر روش های مختلف تجزیه پایداری، عمدتاً ارقام پرمحصول را به عنوان رقم پایدار معرفی می نماید. بنابراین، از این لحاظ دارای اشکال می باشد. همچنین پارامترهای پایداری ضریب تغییرات محیطی و واریانس محیطی رومر در معرفی ارقام پرمحصول با مشکل مواجه است. زیرا، ژنوتیپ های با عملکرد بالا از طریق این شاخص ها از پایداری کمتری برخوردار هستند.