مقاله

کارکردهای انسجامی عنصر «حذف» در نهج البلاغه (بررسی موردی 30 خطبه ی بلند)

علیرضا نظری, استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین نرگس انصاری, استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین

چکیده

­حذف از جمله پدیده های زبانی است که در حوزه­های مختلفی هم چون نحو و بلاغت قابل بررسی است. «هالیدی» و «حسن»، حذف را در کنار برخی عوامل دیگر به عنوان عوامل انسجام متن مطرح کرده­اند؛ بدین صورت که با حذف یک عنصر زبانی، شکافی در متن ایجاد می­گردد که ذهن مخاطب آن را با توجه به عنصری پیشین پرمی­نماید؛ چنین پدیده­ای باعث انسجام و پیوستگی اجزای متن می­گردد. در خطبه­های نهج­البلاغه نیز با حذفهای گوناگون حرف، اسم، فعل، جمله و شبه جمله مواجه ایم که خالی از کارکرد انسجامی نیستند، بلکه در مواقعی حذف یک فعل یا حرف به عنوان برجسته­ترین عامل اتصال اجزای متن عمل می­کند به گونه­ای که متن افقی را می­توان با تکیه بر عامل حذف به متنی عمودی بدل کرد، هم چنین کارکرد انسجامی حذف در تعامل و تعاون این عامل با برخی عوامل دیگر هم چون موازات نحوی، تکرار و ارجاع و به طور کلی در ایجاد انسجام آوایی بیشتر به چشم می­آید. این تحقیق به شیوه ی توصیفی، موضوع کارکردهای انسجامی آن را در سی خطبه بلند نهج البلاغه تحلیل می نماید.

اسناد مشابه

  • جلوه هایی از ایجاز حذف در خطبه های نهج البلاغه

    مقاله۲۰۱۵فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه (علمی - پژوهشی)غلامعباس رضایی هفتادری، حسین الیاسی

    نهج البلاغه طراز فصاحت و پیرایه ی بلاغت، آبشخور آشنایی زدایی های ادبی و سرچشمه معانی والای انسانی است.امیرالمومنین به منظور رعایت بلاغت در سخن خویش، از شگردهای مختلف بلاغی ازجمله ایجاز حذف خواه در حرف وخواه در کلمه و جمله، بهره برده است. ایجازحذف که ابن جنی آن را شجاعت عرب نامیده

  • جلوه هایی از ایجاز حذف در خطبه های نهج البلاغه

    مقاله۲۰۱۵پژوهشنامه نهج البلاغهغلامعباس رضایی هفتادری، حسین الیاسی

    نهج البلاغه طراز فصاحت و پیرایه ی بلاغت، آبشخور آشنایی زدایی های ادبی و سرچشمه معانی والای انسانی است.امیرالمومنین به منظور رعایت بلاغت در سخن خویش، از شگردهای مختلف بلاغی ازجمله ایجاز حذف خواه در حرف وخواه در کلمه و جمله، بهره برده است. ایجازحذف که ابن جنی آن را شجاعت عرب نامیده

  • تحلیل استنادهای قرآنی در هفت شرح منتخب نهج البلاغه (مطالعه موردی پنجاه خطبه نخست)

    مقاله۲۰۱۹پژوهش های نهج البلاغهمحمود کریمی، نجیبه احمدی

    به دلیل آمیختگی کلام امام علی j با قرآن، و قرین بودن قرآن با عترت به حکم حدیث شریف ثقلین، مضمون کلی نهج البلاغه نیز قرآنی است. بنابراین، قرآن یکی از کار آمدترین منابع فهم کلام امام است و به همین جهت شروح متعدد نهج البلاغه از استناد های قرآنی بهره برده اند. مقاله پیش رو، با هدف شن

  • گونه های پایان بندی در نهج البلاغه (بررسی موردی خطبه ها)

    مقاله۲۰۱۴فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه (علمی - پژوهشی)علی باقر طاهری نیا، نسرین عباسی

    تأمل در پایان متن ادبی، باعث فهم بیشتر متن، درک زیبایی و در نهایت تأثیر آن در افق اندیشه­ی مخاطب می­شود، امری که به شناخت ظرافت­های معنایی و اسرار آن در یک مجموعه طولانی کمک شایانی می­کند. بدیهی است که سیر تحول پایان­بندی در هر متن ادبی، همزاد با همان اثر است و با تکامل عناصر گون

  • حذف و اضافة برگردان مشتقات باب استفعال و تأثیر آن در ترجمه های خطبه های نهج البلاغه

    مقاله۲۰۲۲پژوهش های نهج البلاغهمعصومه نصاری پوزه، حسین شیرافکن

    توجه به کیفیت ترجمه متون دینی از جمله قرآن، نهج البلاغه و حدیث، موضوعی مهم و آشکار است و ارزیابی ترجمه این متون، جهت صیانت از آنها، ضرورت و اهمیت و ارزش دو چندان دارد؛ از جمله این متون، که تاکنون ترجمه‌های گوناگونی از آن به زبان فارسی انجام گرفته، کتاب شریف نهج‌البلاغه است ، اما

  • گونه های پایان بندی در نهج البلاغه (بررسی موردی خطبه ها)

    مقاله۲۰۱۴پژوهشنامه نهج البلاغهعلی باقر طاهری نیا، نسرین عباسی

    تأمل در پایان متن ادبی، باعث فهم بیشتر متن، درک زیبایی و در نهایت تأثیر آن در افق اندیشهی مخاطب میشود، امری که به شناخت ظرافتهای معنایی و اسرار آن در یک مجموعه طولانی کمک شایانی میکند. بدیهی است که سیر تحول پایانبندی در هر متن ادبی، همزاد با همان اثر است و با تکامل عناصر گوناگون