مطالعۀ برنامه های آموزشی رشته کتابداری و اطّلاعرسانی برای بازنگری برنامه درسی دانشگاه علّامه طباطبائی در مقطع کارشناسی
چکیده
آموزش دانشگاهی از الزامات رشته کتابداری و اطّلاعرسانی برای تربیت نیروی انسانی ماهر مراکز اطّلاعرسانی است. تحقیق حاضر در پی مطالعه برنامه درسی رشته برای بازنگری و تغییر در دروس تخصّصی اجباری و اختیاری برنامه آموزشی دانشگاه علامه طباطبائی در دوره کارشناسی است. مطالعه به روش اسنادی و توصیفی با مطالعه و مشاهده منابع، اسناد و مدارک و مطالعه تطبیقی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را برنامه آموزشی گروه کتابداری و اطّلاعرسانی دانشگاه علامه طباطبائی، اسناد و مدارک مربوط به برنامه های کارشناسی دانشگاه های ایران، انجمن کتابداری و اطّلاعرسانی ایران، و مقالات و برنامه های آموزشی گروه های کتابداری و اطّلاعرسانی دانشگاه های خارج تشکیل می دهند. نتایج نشان می دهند برنامه های آموزشی رشته برای هم سویی با تحولات اجتماعی و فناوری و ارتقاء مهارت نیروی انسانی در جهان و ایران مورد تجدید نظر قرار گرفته اند. دانشگاه های فردوسی مشهد، تهران، شهید چمران اهواز و الزهرا تغییراتی را در برنامههای آموزشی به صورت غیرمتمرکز اعمال کردهاند، بین سال های 1382 تا 1389 تفاوتی بین برنامه آموزشی دانشگاه علامه طباطبائی با دانشگاه های مذکور مشاهده می شود و برنامه آموزشی جدید از اوّل سال تحصیلی 1389-1390 در آن اجرا شده است. برنامه دانشگاه تگزاس شمالی و کاتولیک آمریکا با 57 واحد کمترین مقدار و دانشگاه هاوایی با 126 واحد بیش ترین مقدار واحد درسی را دارند اما جمع واحدهای دروس برنامه ایران 80 است و تفاوت ناشی از سیاست متفاوت و انعطاف برنامه دانشگاه ها مشتق از نیازسنجی آن هاست. بیش ترین فراوانی و پراکندگی دروس دانشگاه های خارج با 11 مورد و رتبه 1 متعلق به درس مقدّمه ای بر خدمات مرجع و اطّلاع رسانی و کمترین فراوانی با 1 مورد و رتبه هشتم به طور مشترک متعلق به دروس آشنایی با فناوری های اطّلاعات و ارتباطات، آموزش سواد فناوری اطّلاعات، ارزیابی محتوایی پایگاه داده ها، اصول کار مرجع و مهارت های ارتباطی، امنیت داده ها، بازاریابی و اقتصاد اطّلاعات، طراحی واژگان، مدیریت حفاظت و نگهداری، مقدّمه ای بر علوم شناختی، مقدّمه ای بر منابع و فناوری های چندرسانه ای، و مقدّمه ای بر مدیریت آرشیو است. جمع تعداد دروس پیشنهادی تخصّصی اجباری 41 و تخصّصی اختیاری 7 و جمع واحدها 121 بدون احتساب دروس پایه و عمومی است که با فزونی 35 واحد بر برنامه جاری، هماهنگی بین برنامه مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و توزیع دروس گرایش ها توصیه شده است.