اثر میان مدت تناوب های زراعی بر عملکرد دانه ذرت (zea mays l.) و گندم (triticum aestivum l.) و ویژگی های خاک
چکیده
اثر میان مدت تناوب زراعی بر عملکرد دانه گندم رقم شیراز و ذرت هیبرید سینگل کراس 704 و ویژگیهای خاک در زمینی به مساحت 200 هکتار در دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز در یک آزمایش پنج ساله (1389 تا 1394) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل هشت نوع تناوب زراعی (1- آیش کامل (نکاشت)، 2- کشت مداوم ذرت-گندم، 3- تناوب گندم با یونجه، 4- تناوب ذرت با یونجه، 5، 6، 7 و 8- آیش در یک، دو، سه و چهار فصل از ده فصل رشد) بودند. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه گندم (7706 کیلوگرم در هکتار) و علوفه تر ذرت (82140 کیلوگرم در هکتار) هنگامی بهدست آمد که یونجه در تناوب حضور داشت. آیش نیز تاثیر مثبتی بر عملکرد هر دو گیاه داشت که برای گندم تا چهار و برای ذرت تا دو فصل آیش، اثر مثبت مشاهدهشد. کشت مداوم ذرت-گندم به دلیل سطح بالاتر شوری خاک و محتوای کمتر نیتروژن، فسفر، روی، آهن، مس و منگنز، نسبت به تناوب با یونجه یا نظامهای بیشتر از دو فصل آیش، باعث کاهش معنیدار عملکرد گندم و ذرت در طول آزمایش شد. تناوبهای گندم و ذرت با یونجه با بهبود محتوای نیتروژن، فسفر، آهن و منگنز خاک، با افزایش عملکرد دانه گندم و علوفه تر ذرت همراه بود. محتوای عناصر کممصرف خاک در نظامهای همراه با آیش بالاتر بود و همین عامل میتواند دلیل افزایش و یا ثبات عملکرد دانه گندم و علوفه تر ذرت در این تیمارها باشد. نتایج این آزمایش نشان داد که تناوب با یونجه یا آیش دو تا سه فصل برای ذرت و چهار فصل برای گندم، با بهبود حاصلخیزی خاک، بیشترین عملکرد دانه گندم و علوفه تر ذرت را تولید کرد.