بررسی مولکولی جمعیت جدایه های گونه کمپلکس fusarium graminearum گندم استان اردبیل
چکیده
یکی از بیماریهای مهم گندم بیماری بلایت فوزاریومی سنبله میباشد که همه ساله خسارت کمی و کیفی زیادی به این محصول وارد میکند. گونههای غالب عامل این بیماری در بسیاری از کشورها fusarium graminearum، f. avenaceum و f. culmorum است. آلودگی به f. graminearumمیتواند منجر به آلودگی دانه به مایکوتوکسینهای deoxynivalenol (don)، 3-acetyldeoxynivalenol (3-ac don)، 15-acetyldeoxynivalenol (15-acdon)، nivalenol(niv) و zeralenone (zea) شود. نظر به آلودگی بالای گندم محصول سال 1390 استان اردبیل به f. graminearumو مایکوتوکسینdon بررسی جمعیت جدایههای گندم این گونه کمپلکس قارچی در استان اردبیل هدف این تحقیق بود. در اجرای این تحقیق در سال 1390 در فصل برداشت گندم از مزارع و محلهای جمعآوری محصول گندم مناطق مختلف استان اردبیل شامل: پارسآباد مغان، گرمی، بیلهسوار، نمین و اصلاندوز نمونهبرداری و با کشت نمونهها در محیطکشتهای مناسب جدایههای فوزاریوم از آنها حاصل شد. با بررسی ویژگیهای مورفولوژیک تعداد 321 جدایه گونه کمپلکس f. graminearum تشخیص شد. جهت تأیید بررسیهای مورفولوژیک از یک جفت پرایمر اختصاصی تشخیص این گونه استفاده شد که در تعداد 321 جدایه باند 450 جفت بازی تولید نمود و تشخیص مولکولی گونه f. graminearum به اثبات رسید. برای تعیین جایگاه فیلوژنتیک جدایههای گونه کمپلکس f. graminearum حاصل از گندم استان اردبیل از آغازگرهای اختصاصی که برای قسمتی از توالی ژن آمونیا لایگیز2 (ctps2) طراحی شدهاند و با تکثیر قطعاتی با طول متفاوت، اجزای این گونه مرکب را از هم تفکیک میکنند، استفاده شد، همچنین توالی نوکلئوتیدی قطعات تولید شده در چهار جدایه تعیین گردید. نتایج حاصل از pcr با آغازگرهای ژن آمونیا لایگیز2 در تعداد 287 جدایه تولید باندهای bp311 و bp 162 را نمود، که توسط جدایههای گونه فیلوژنتیک fusarium asiaticum تولید میشود. به این ترتیب 4/89 درصد جدایهها متعلق به گونه f. asiaticumو 6/10 درصد آنها از سایر اجزا گروه گونه مرکبf. graminearum بودند. توالی نوکلئوتیدی ژن آمونیا لایگیز2 جدایهها نیز مـؤید تشخیص گونهی f. asiaticum و تفکیک آن از سایر اجزای گونه مرکب f. graminearum بود. نتایج این تحقیق نشان داد که با کاربرد آغازگرهای عمومی و اختصاصی در مدت زمان کوتاهی گونه f. graminearum و گونههای فیلوژنتیک این گونه مرکبقابل تشخــیص هســتند. بهنظر میرسد آلودگی بالای گندم اردبیل به don توسط گونه f. asiaticum ایجاد میشود.