مرگ و مرگ اندیشی در اشعار اخوان ثالث، شاملو و فروغ فرخزاد
چکیده
مرگ و زندگی پیوسته دو عنصر مهم و برجسته در دیدگاه اندیشمندان بوده است؛ شاعران معاصر ایران به مرگ از چشماندازهای گوناگون نگریستهاند. در این میان، سه شاعر شاخص پس از نیما، (خوان، شاملو و فروغ) اهمیت ویژهای دارند.در این جستار به شیوهی تحلیل محتوای کیفی، اندیشه و احساس سه شاعر معاصر ایرانی، (اخوان، شاملو و فروغ) دربارهی مرگ و زندگی ارزیابی شد؛ به این منظور با جستجو در دیوان این شاعران، همهی شعرهایی که مضمون مرگ و زندگی در آنها یافت میشد، واکاوی شد و سپس از این رهگذر، مباحثی مانند تصویر زندگی، مرگ، سیر تحول فکری سه شاعر، دنیای پس از مرگ و سرانجام شهادت و هراس از مرگ بررسی شد. یافتههای پژوهش نشان داد که تصویر نازیبای زندگی و بیزاری از مرگ و گاه هراس از آن، در آثار اخوان کم و بیش بدون تغییر نمایان است که گاه ملایم و گاه بیتفاوت و توأم با ریشخند است، اما در نگاه شاملو، زندگی با عشق زیباست و با وجود جانکاهی، چیزی کم ندارد. او زیستن در میان نامردمان و ظلمپذیران جامعه را بدترین نوع مرگ میداند و مرگ در راه عقیده برای او زیبا و تحسینبرانگیز است؛ مرگ طبیعی را نیز به اجبار و به عنوان قانون طبیعت میپذیرد. در نگاه فروغ، سیر تحول بیشتر مشهود است. زندگی را با همهی پوچیاش دوست دارد. در ابتدا اگر خواهان مرگ است به دلیل بیزاری از زندگی است؛ اما کم کم مرگ در نگاه او زیبا میشود و با واژههایی روشن، شاعرانه، ترسیم میشود.