ملاصدرا، فیلسوف ساقی نامه سرا
چکیده
ساقی نامهها، یکی از انواع ادبی مؤثر در ادبیات فارسی است که گفته می شود شکل تحول یافتهی خمریات ادب عربی است و در سیر تحولی خود با صبغهای فلسفی، اخلاقی، عرفانی و انتقادی توسط شاعران ساقی نامه سرای فارسی عرضه شده است. این نوع ادبی از جهت ساختار و محتوا دارای ویژگیهایی است که کمابیش در اغلب آن ها تکرار می شود. از جملهی این خصوصیات اشتمال بر بنمایههای اصیل متون عرفانی و کاربرد واژگان اهل تصوف و ادبیات مغانه چون ساقی و می و جام و چنگ و مطرب و... میباشد. با تأمل در اشعار ملاصدرا، فیلسوف و حکیم نامدار عصر صفوی، دریافته میشود که اشعار وی بسیاری از خصوصیات نوع ادبی ساقی نامه را دارا میباشد. وی علاوه بر کاربرد واژگان، موضوعات و بن مایه ها ی این نوع، به شرح و بیان ارزشمندترین آموزههای حکمی و عرفانی حکمت متعالیه، که خود مؤسس آن بوده است، میپردازد. این پژوهش به شیوهی تحلیل محتوا، به توصیف و تبیین اشعار صوفیانهی ملاصدرا از منظر خصوصیات کلی ساقی نامهها میپردازد و در پی پاسخ به این سؤال است که آیا میتوان ملاصدرا را در شمار ساقی نامه سرایان ادب فارسی محسوب کرد؟