تجزیه و تحلیل سیتوژنتیکی چند گونه اسپرس (onobrychis spp.) از منطقه مرکزی ایران
چکیده
جنس اسپرس دارای گونه های مرتعی و زراعی متعددی در ایران است که به شرایط متنوع آب و هوایی کشور، سازگار شده اند. در این تحقیق تعداد 7 نمونه اسپرس به همراه یک نمونه یونجه یکساله (جهت مقایسه)، به منظور تجزیه و تحلیل کاریوتیپی مورد بررسی قرار گرفت. با مطالعه کروموزوم های متافازی مریستم ریشه روی نمونه ها، کاریوتیپ و آیدیوگرام آنها ترسیم گردید. نتایج نشان داد که گونه های o. melanotricha (سمیرم)، o. melanotricha (فریدن) به همراه دو گونه زراعیo. sativa (اراک و بروجن)، با 28=n2 کروموزوم و گونه o. sativa (نجف آباد) با 32=n2 کروموزوم تتراپلوئید بوده و سایر گونهها با 14=n2 کروموزوم، دیپلوئید میباشند، همچنین در جنس اسپرس دو عدد پایه 7 و 8 مشاهده گردید. بررسی تقارن بین کروموزومی به روش استیبنز نشان داد که گونه های o. melanotricha (سمیرم)، o. melanotricha (فریدن) و o. sativa (نجف آباد) در کلاس b (عدم تقارن) و سایر گونهها در کلاس a (دارای تقارن) قرار گرفتند. تجزیه واریانس براساس صفات کروموزومی، بیانگر اختلاف معنیدار بین گونه ها از لحاظ اغلب صفات بود. در تجزیه خوشه ای برمبنای صفات کاریوتیپی، گونه ها براساس نوع و سطح پلوییدی در سه گروه متمایز قرار گرفته و کمترین فاصله بین دو گونه melanotrich o. (سمیرم) و o. melanotricha (فریدن) و بیشترین فاصله بین o. melanotricha (فریدن) و sativa o. (بروجن) مشاهده شد. بر اساس تجزیه به مؤلفه های اصلی، دو مؤلفه اول و دوم در مجموع بیش از 85 درصد از تنوع کل را توجیه نمودند به طوری که مؤلفه اول بر خصوصیات مرتبط با اندازه کروموزوم ها و مؤلفه دوم بر موقعیت سانترومر تأکید داشت.