مقاومت آنتی زنوزی ۳۳ رقم زراعی سیب زمینی نسبت به سوسک کلرادوی سیب زمینی leptinotarsa decemlineata
چکیده
سوسک کلرادوی سیبزمینی، (say)leptinotarsa decemlineata ، یکی از آفات خطرناک سیبزمینی در دنیا میباشد. یکی از روشهای کنترل آن استفاده از ارقام مقاوم است. به منظور مقایسه میزان مقاومت آنتیزنوزی 33 رقم زراعی سیبزمینی نسبت به خسارت این آفت، آزمایشهای سه سالهای در سالهای 1386 تا 1388 در شرایط مزرعهای انجام گرفت. روش پژوهش در دو سال اول مشابه ولی در سال سوم اندکی متفاوت بود. در یک سری «آزمون انتخاب میزبان» در مزرعه تعداد حشرات کامل جلب شده به هر یک از بوتهها به عنوان شاخص آنتیزنوز تعیین گردید. در سال 1388 تعداد حشرات کامل جلب شده به هر یک از ارقام و تعداد دستجات تخم گذاشته شده بر روی آنها به عنوان شاخص آنتیزنوز مورد استفاده قرار گرفتند. تجزیه خوشهای به روش upgma و بر اساس ضریب تشابه فاصله اقلیدسی و با استفاده از نرم افزار minitab15 انجام گرفت. تجزیه واریانس مرکب دادههای آزمون انتخاب میزبان در سالهای 1386 و 1387 نشان داد که از نظر تعداد سوسکهای مستقر شده روی بوتههای مورد بررسی بین سالهای آزمایش، بلوکها، زمانهای شمارش، ارقام و اثر متقابل رقم × سال اختلاف معنیدار وجود دارد. بر اساس مقایسه میانگینها، ارقام برایت، دلیکات، نیکولا، سینجا، کارلیتا و کاردینال در سال 1386 و ارقام کاردینال، کارلیتا، سینجا، الس و رومینا در سال 1387 با جلب کمترین تعداد حشرات کامل بیشترین مقاومت آنتیزنوزی را نشان دادند. بر اساس نتایج تجزیه خوشهای در دو سال اول ارقام کاردینال، کارلیتا، سینجا، برایت، راجا، نیکولا، رومینا، سانتانا، الس، فیانا و استیما با جلب کمترین تعداد حشرات کامل از لحاظ شاخص آنتیزنوز در گروه مقاوم قرار گرفتند. همچنین نتایج تجزیه خوشهای بر اساس تعداد حشرات بالغ جلب شده به بوتهها و تعداد دستجات تخم گذاشته شده در روی بوتهها در سال 1388 نشان داد که از لحاظ شاخص آنتیزنوز ارقام بریجت، بالتیکا، کاردینال، نیکولا، راجا، برایت، دلیکات، کارلیتا، پروونتو، کوزیما، آرمادا، الس و بلوگا با قرار گرفتن در یک گروه نسبت به بقیه ارقام اثرات آنتیزنوزی قابل توجهی داشتند. بر اساس مقایسه میانگینهای تعداد حشرات کامل جلب شده به بوتهها در سه سال آزمایش، ارقام کاردینال، کارلیتا و بریجت با جلب کمترین تعداد حشرات کامل بیشترین مقاومت آنتیزنوزی را نشان دادند.