بررسی اثر تاریخ کاشت بر روند تجمع مادۀ خشک و خصوصیات زراعی ارقام سیب‌زمینی تحت تأثیر یخ‌بندان در شرایط مزرعه
چکیده
این پژوهش بهصورت آزمایش کرتهاییک بار خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار به مدت یک سال زراعی (1390 ـ 1391) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان اجرا شد. فاکتور اصلی شامل سه تاریخ کاشت از یازدهم آذرماه تا اول دی ماه به فاصلۀ 10 روز و فاکتور فرعی چهار رقم سیب زمینی (سانته، ساوالان، سانتانا و المرا) بود. هنگام وقوع یخ‌بندان گیاهان در دو تاریخ کاشت 11 و 21 آذرماه به ترتیب در مرحلۀ غدهزایی و رشد سبزینهای بودند که در نتیجه کلیۀ اندامهای هوایی بوتهها از بین رفتند ولی در تاریخ کاشت اول دی ماه گیاهان هنوز از خاک خارج نشده بودند. یک هفته قبل از برداشت، اندامهای هوایی قطع و غدهها در اواخر اردیبهشت ماه برداشت شدند. در اولین نمونهبرداری بعد از وقوع یخ‌بندان، مقدار مادۀ خشک اندام هوایی و غده در کلیۀ ارقام کاهش یافت. رقم ساوالان سریعتر از سایر ارقام ترمیم یافت. همچنین سرعت ترمیم گیاهان در تاریخ کاشت 21 آذر سریعتر از تاریخ کاشت 11 آذرماه بود. بیشترین تجمع مادۀ خشک بوته در دو تاریخ کاشت 11 و 21 آذرماه به رقم ساوالان تعلق داشت. بهدلیل بیشتر بودن مقدار مادۀ خشک بوته در تاریخ کاشت 11 آذرماه نسبت به 21 آذرماه، اختلاف عملکرد محصول در تاریخ کاشت 21 آذر (96/7 تن در هکتار) در مقایسه با تاریخ کاشت 11 آذر (39/7 تن در هکتار) در سطح معنادار 5درصد برتر بود. نتایج نشان داد که بر اثر یخ‌بندان عملکرد کل و قابل فروش غده، درصد عملکرد قابل فروش و متوسط وزن غده در هر دو تاریخ کاشت 11 و 21 آذرماه در مقایسه با تاریخ کاشت اول دی ماه کاهش یافت ولی اثر یخ‌بندان بر متوسط تعداد غده و درصد مادۀ خشک غده معنادار نبود. با توجه به نتایج این پژوهش به منظور اجتناب از خسارت یخ‌بندان به کشت زمستانۀ سیب‌زمینی در خوزستان از کاشت این محصول قبل از اوایل دی ماه بایستی اجتناب کرد و رقم ساوالان به منزلۀ مناسبترین رقم برای این کشت توصیه می شود.