تدوین معیارها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل براساس دیدگاه کارشناسان و مردم محلی (مطالعه موردی: جنگل های منطقۀ اسالم شمال ایران)
چکیده
مطالعۀ حاضر با هدف معرفی و بیان معیارها و شاخص های مناسب مدیریت پایدار جنگل های شمال ایران و مقایسۀ دیدگاه های مردم محلی و کارشناسان و اولویت های هرکدام از این دو گروه در زمینۀ انتخاب معیار و شاخص ها انجام گرفت. از بین فرایندهای بین المللی موجود، چهار فرایند مونترال، هلسینکی، خاور نزدیک فائو و معیارها و شاخص‌های cifor به عنوان مبنا در نظر گرفته شد و مجموعه ای از معیارها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل از طریق روش های تصمیم گیری چندمعیارۀ رتبه بندی و رده بندی انتخاب شد. معیارها و شاخص های منتخب مرحلۀ اول به صورت مجزا توسط دو گروه کارشناسان و مردم محلی قضاوت شد. در نهایت نیز ایجاد مدل و تدوین روابط بین معیار و شاخص ها، محاسبۀ وزن نهایی و اولویت بندی آنها از طریق فرایند تحلیل شبکه انجام گرفت. نتایج شامل مجموعه ای از 11 معیار و 65 شاخص است. براساس نظر کارشناسان، معیارهای حفاظت از تنوع زیستی و عملکردهای حفاظتی حمایتی جنگل به ترتیب با 1011/0 و 08944/0 بیشترین وزن، و معیار مدیریت محلی مؤثر در حفاظت و دسترسی به منابع، با 07998/0، کمترین وزن را داشتند. براساس نظر مردم محلی، معیارهای کارکردهای اقتصادی اجتماعی و حفظ ظرفیت تولیدی جنگل به ترتیب با 9501/0، 9069/0 بیشترین وزن و معیار حفاظت از تنوع زیستی، با 7994/0، کمترین وزن را داشتند. نتایج نشان دهندۀ این است که مدیریت موفق جنگل مستلزم تصمیم گیری مشترک کارشناسان و مردم محلی است، که این امر، خود به ارتباط و درک متقابل این دو از هم بستگی دارد.