سلامت جسمانی و عوامل اقتصادی، اجتماعی موثر بر آن در سالمندان شهر تهران - تحت پوشش منطقه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

مهتاب علیزاده، mahtab alizadeh elderly health research center, endocrinology and metabolism population sciences institute, tehran university of medical sciences, tehran, iranمرکز تحقیقات سلامت سالمندان، پژوهشکده علوم جمعیتی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران اعظم دخت رحیمی، azam rahimi school of public health, tehran university of medical sciences, tehran, iranدانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران مصعومه آرشین چی، masome arshinji school of public health, tehran university of medical sciences, tehran, iranدانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران فرشاد شریفی، farshad sharifi elderly health research center, endocrinology and metabolism population sciences institute, tehran university of medical sciences, tehran, iranمرکز تحقیقات سلامت سالمندان، پژوهشکده علوم جمعیتی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران مسعود ارزاقی، masoud arzaghi endocrinology and metabolism research center, endocrinology and metabolism clinical sciences institute, tehran university of medical sciences, tehran, iranمرکز تحقیقات غدد و متابولیسم، پژوهشکده علوم بالینی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران،تهران، ایران حسین فخرزاده، hossein fakhrzadeh elderly health research center, endocrinology and metabolism population sciences institute, tehran university of medical sciences, tehran, iranمرکز تحقیقات سلامت سالمندان، پژوهشکده علوم جمعیتی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران

چکیده

هدف: این مطالعه به بررسی سلامت جسمانی گروه های مختلف سنی سالمندان در شهر تهران می پردازد. این مطالعه می تواند با تعیین تفاوت های وضعیت سلامت جسمانی و اولویت های مراقبتی درگروه های سنی سالمندان و نیز تاثیر عوامل اقتصادی –اجتماعی بر سلامت جسمانی افراد سالمند به سیاست گذاری های بهداشتی مورد نیاز آنان کمک کند. روش ها: این مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی است که به روش تصادفی در سال 1389 بر روی 402 سالمند 60 ساله و بالاتر، ساکن شهر تهران در منطقه تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شد. پرسشنامه ها به روش مصاحبه چهره به چهره و در چند مورد خاص با مصاحبه تلفنی تکمیل گردید. ابزارهای جمع آوری داده ها پرسشنامه در سه قسمت اطلاعات دموگرافیک، تست ابزار سنجش توانایی انجام فعالیت های روزمره زندگی (adl) و پرسشنامه عملکرد فیزیکی فرم کوتاه sf-36 بوده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار spss نسخه 15 و نیز نرم افزار stata و آزمون های کروسکال والیس و کای دو و مدل رگرسیون رتبه ای چند متغیره (ordered regression polytomos) استفاده شد. یافته ها: بر اسا س نتایج 45 درصد از افراد سالمند درگروه سنی (60 تا 69) سال و 5/36 درصد در گروه سنی (70تا 79) ساله و 18.5 درصد درگروه سالمندان بالاتراز80 سال قرار داشتند. میانگین سن افراد مورد بررسی در پژوهش حاضر 9/8±5/71 بود (زنان 2/8 ±07/72 و میانگین سن مردان 9/8± 1/71 ). درحدود 2/18 درصد سالمندان مورد بررسی برای انجام فعالیت های روزمره زندگی وابسته، 22.3 درصد نیمه مستقل و 59.5 درصد آنان مستقل بودند. از نظر عملکرد فیزیکی نیز 6/29 % سالمندان دارای محدودیت شدید و 6/32% محدودیت متوسط و 8/37% نیز فاقد محدودیت در عملکرد فیزیکی بودند. سلامت جسمانی سالمندان (توانایی انجام فعالیت های روزمره زندگی و عملکرد فیزیکی) با متغیرهای سن، جنس، تاهل، تحصیلات، وضعیت اشتغال، منبع درآمد، وضعیت بیمه، وضعیت مسکن و همراهانی که با سالمند زندگی می کنند ارتباط معنی داری نشان داد. ولی در آنالیز رگرسیون چند متغیره و با حضور متغیرهای مخدوش کننده سن و زن بودن سالمند بیشترین اثر را در توانایی انجام فعالیت های روزمره زندگی سالمند داشت. همچنین در مورد عملکرد فیزیکی سالمند نیز سن، زن بودن، بدون همسربودن و وابستگی مالی سالمند به دیگران بیشترین تاثیر را بر عملکرد فیزیکی داشتند. نتیجه گیری: سالمندان پیرتر و زنان سالمند در انجام فعالیت های روزمره زندگی ناتوان تر به نظر می رسند. همچنین در این مطالعه سالمندان پیرتر، زنان، سالمندان بدون همسر و سالمندانی که از نظر مالی وابسته به نهادهای حمایتی، همسر، فرزندان، اقوام و سایرین بودند از عملکرد فیزیکی ضعیفی برخوردار بودند.