اثر سطوح مختلف آبیاری و گونه های قارچ میکوریز آربوسکولار بر صفات مورفولوژیک و عملکرد دانه توده های کنجد
چکیده
بهمنظور بررسی اثرات تنش خشکی و دو گونه قارچ میکوریز آربوسکولار بر صفات مورفولوژیک و عملکرد دانه هشت توده محلی کنجد، آزمایشی بهصورت فاکتوریل اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی هنرستان کشاورزی ارومیه واقع در 12 کیلومتری شهرستان ارومیه در سال زراعی 1393-1394 اجرا گردید. فاکتور اصلی شامل سطوح مختلف آبیاری، آبیاری بدون تنش: آبیاری بعد از 70 میلیمتر تبخیر و تعرق گیاه یا etc، تنش ملایم: آبیاری بعد از 90 میلیمتر تبخیر و تعرق گیاه یا etc و تنش شدید: آبیاری بعد از 110 میلیمتر تبخیر و تعرق گیاه یا etc، فاکتور فرعی شامل دو گونه قارچ میکوریزا glomus mosseae، glomus intraradices و عدم تلقیح با قارچ و فاکتور فرعی فرعی شامل هشت توده کنجد (sesamumindicum) به نامهای جیرفت 13، محلی طارم زنجان، محلی مغان، ناز چند شاخه، tc-25، ts-3، داراب 14 و دشتستان 5 بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر سطوح مختلف آبیاری، قارچ میکوریزا و توده کنجد بر صفات مورد مطالعه معنادار بود. مقایسه میانگینها نیز نشان داد با افزایش شدت تنش خشکی، صفات عملکرد دانه، ارتفاع بوته، قطر ساقه، وزن خشک برگ، ساقه و کپسول با دانه، تعداد دانه در واحد سطح و تعداد شاخه فرعی در هر بوته کاهش معنیداری یافت. تنش شدید خشکی عملکرد دانه و تعداد دانه در واحد سطح را بهترتیب بهمیزان 63 و 70 درصد کاهش داد. همزیستی قارچ میکوریزا کلیه صفات مورد مطالعه بالا را بهبود بخشید. با توجه به نتایج این تحقیق، جهت افزایش عملکرد دانه و سایر صفات مورفولوژیک، استفاده از قارچهای میکوریزا بهخصوص گونه g.mosseaeتوصیه میگردد.همچنین در هر سه شرایط مختلف آبیاری، ژنوتیپهای محلی مغان و محلی طارم زنجان بهعنوان تودههای محلی برتر معرفی گردیدند.