غربال گری انبوه ژنوتیپ های مختلف برنج نسبت به کرم ساقه خوار نواری برنج،chilo suppressalis (walker) (lep.: pyralidae) در شرایط مزرعه

مهرداد عمواقلی طبری، گروه گیاه پزشکی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل. قدیر نوری قنبلانی، گروه گیاه پزشکی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل. سید علی اصغر فتحی، گروه گیاه پزشکی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل. علی مؤمنی، مؤسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران، آمل. جبرائیل رزمجو، گروه گیاه پزشکی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل. علیرضا نبی پور، مؤسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران، آمل.

چکیده

در این تحقیق 98 ژنوتیپ داخلی و خارجی برنج از نظر مقاومت به کرم ساقه­خوار نواری برنج، chilo suppressalis، در شرایط مزرعه­ای در مؤسسه تحقیقات برنج در مازندران-آمل غربال شدند. آزمایش در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در 3 تکرار انجام شد. در مرحله­ی زایشی گیاه برنج از هر کرت 5 بوته به­طور تصادفی انتخاب و کف­بر شدند. سپس درصد خوشه­های سفید شده، تعداد لارو بر بوته، ارتفاع بوته، قطر ساقه و تعداد ساقه در بوته اندازه­گیری شدند. براساس نتایج به­دست آمده، ژنوتیپ های novator، estrella، g2-gan74، rashtline-1، ir72860، با میانگین 6/1، 3/2، 7/2، 8/2 و 2/3 درصد خوشه­های سفید شده در گروه مقاوم و ژنوتیپ­هایir72-b ، iranian-new-hybrid،fars promising line،ir64mutantw وc-ir50 با میانگین 5/43، 4/43، 6/37، 8/35 و 8/34 درصد، در گروه حساس قرار گرفتند. همچنین، ژنوتیپ های novator، estrella،g2-gan74 ، با میانگین 1/0، 1/0و 2/0 عدد لارو بر بوته و ژنوتیپ­های chinese-hybrid-1،ir72-b ، binam با میانگین 3/10، 7/9 و 9/8 عدد لارو به­ترتیب کمترین و بیشترین تعداد لارو درون ساقه را داشتند. کوتاه­ترین ارتفاع بوته، 4/74 سانتی­متر؛ کمترین تعداد ساقه،13/9 عدد؛ و کمترین قطر ساقه،44/4 میلی­متر به­ترتیب در ژنوتیپ­های rashtline-1، fars promising line، iranian new-hybrid و بیشترین مقادیر فوق 26/138سانتی­متر، 6/17 عدد و 72/12 میلی­متر به­ترتیب در ژنوتیپ­هایtarom-arg2، sahel و dorfak مشاهده شد. بین درصد خوشه­های سفید شده با تعداد لارو بر بوته و بین درصد خوشه­های سفید شده با تعداد ساقه در بوته همبستگی مثبت و معنی­داری وجود داشت، ولی بین درصد خوشه­های سفید شده با ارتفاع بوته و درصد خوشه­های سفید شده با قطر ساقه همبستگی معنی­داری مشاهده نشد. ژنوتیپ­ها براساس تجزیه خوشه­ای به دو گروه اصلی و جمعاً چهار گروه فرعی دسته بندی شدند. ژنوتیپ­هایی که از حساسیت کمتری برخوردار شدند. می توان novator، estrella، rashtline-1 را ذکر نمود. هم­چنین در این بررسی 19 ژنوتیپ برنج ازجمله novator، estrella، mashhaddomsiah/neda ،rashtline-1، shirodi، nemat، g2-gan74، ir64-mutant-f3076، {(a78.1/localabiji)/(khazar/tarom)}مقاوم به کرم ساقه­خوار نواری شناسایی شدند که برخی از آن­ها برای مطالعات تکمیلی مورد استفاده قرار خواهند گرفت.