تعیین آلل های s خودناسازگاری و روابط بین آنها در نتاج f1 حاصل از تلاقی دو رقم فندق (corylus avellana l.)
چکیده
خودناسازگاری فندق (corylus avellana l.) از نوع اسپوروفیتیک است که توسط یک مکان ژنی s با چندین آلل کنترل می شود. سازگاری دانة گرده با کلالۀ فندق در برنامههای اصلاحی برای انتخاب والدین و همچنین در گزینش ارقام گردهدهنده در باغهای تجاری، ضروری است. هدف این آزمایش بررسی و تعیین روابط سازگاری گرده ـ کلاله و تعیین آلل‌های s در 24 نتاج حاصل از تلاقی دو رقم فندق ’تیجیال‘ و ’کاسفورد‘ توسط میکروسکوپ فلورسنس بود. 4 آزمایشگر دانة گرده برای هر یک از 4 آلل مطالعه شده s2، s3، s7 وs11 انتخاب شدند. شاتونهای نر آنها در مرحلۀ نزدیک به شکوفایی، جمعآوری و خشک شدند. زمانی که بساکها شکفتند، دانههای گرده جمعآوری و در دمای 20- درجۀ سانتیگراد نگهداری شدند. در هر درخت دانهالی، دو شاخه اخته و سپس گلهای مادۀ آن ها پوشانده شدند. خوشههای گل ماده زمانی که خامهها به اندازۀ 2 تا 6 میلیمتر رشد کرده بودند، از شاخهها برداشت شدند. 5 گل ماده (خوشه) از هر نتاج با دانههای گردة هر یک از ارقام آزمایشگر گردهافشانی شدند. حدود 20 تا 24 ساعت بعد از گردهافشانی، خامههای کلالهدار از جوانهها جدا و در محلول آنیلین بلو ـ دای له شدند و سپس توسط میکروسکوپ فلورسنس با بزرگنمایی x40 و x100 مطالعه شدند. در این پژوهش، آلل‌های 22 نتاج بهطور کامل مشخص شد و در 2 نتاج دیگر فقط یک آلل s شناسایی شد. در گردهافشانیهای سازگار، دانههای گرده به خوبی جوانه زدند، لولههای گرده از سطح کلاله نفوذ کرده و تودهای از لولههای گردة موازی تولید کردند. در حالی که در واکنش‌های ناسازگار، دانههای گرده اغلب کمتر جوانه زدند و در صورت جوانهزنی، لولههای گردۀ کوتاهی تولید کردند.