تحلیل سبک شناختی شرفنامه نظامی گنجوی
چکیده
در این مقاله، شرفنامه نظامی با رویکرد سبکشناختی، تحلیل شده است. چارچوب منظور در این تحلیل، بررسی سه سطح فکری، زبانی و ادبی اثر به روش توصیفی است که ابتدا عناصر دارای بسامد از متن استخراج، سپس از راه توصیف و تحلیل بررسی شده است. بر طبق مؤلفههای دارای بسامد، هر یک از سه سطح مذکور به زیرمجموعههایی نیز تقسیم شده است. جستجوی ناکجاآباد، دم غنیمت شمردن و بزماندیشی سه مفهوم غالب در سطح فکری است که عمدتا برخاسته از تجارب ناخوشایند شاعر در کهنسالی اوست. تشخّص زبانی به واسطه جنبه موسیقایی و حوزههای واژگانی گوناگون و برخی ویژگیهای نحوی، سطح زبانی شرفنامه را دارای جنبههای سبکشناختی کرده است. بررسی تشبیه و استعاره، مهمترین مؤلفههای سطح ادبی شرفنامه، نشان میدهد که ناسازگاری تصاویر و بسامد آنها با جنبههای مختلف حماسه از قبیل درشتی و خشونت و فراخی و گستردگی فضا، به جنبه حماسی اثر لطمه زده و آن را در مقایسه با متون حماسی فاخری چون شاهنامه در سطح پایینتری قرار داده است.