تأثیر متیل جاسمونات و سالیسیلیک اسید بر تولید بتولین و بتولینیک اسید در کشت سوسپانسیون سلولی توس (betula pendula roth.)

راضیه جعفری حاجتی، دانشجوی دکترا، گروه جنگل شناسی و اکولوژی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران وحیده پیام نور، استادیار، گروه جنگل شناسی و اکولوژی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران کمال قاسمی بزدی، دانشیار، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، مؤسسه تحقیقات پنبه کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران نجمه احمدیان چاشمی، استادیار، گروه علوم پایه، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف افزایش تولید بتولین و بتولینیک اسید با استفاده از کشت سوسپانسیون سلولی گیاه توس (betula pendula roth.) و محرک های متیل جاسمونات و سالیسیلیک اسید انجام شد. در این تحقیق ابتدا رشد سلولی طی دوره 16 روزه بررسی شد. سپس دو محرک متیل جاسمونات (در غلظت های 0، 50،100،150 و 200 میکرومولار) و سالیسیلیک اسید (در غلظت های 0، 100، 200، 300 و 400 میکرومولار) به طور جداگانه به محیط کشت های 8 روزه اضافه شدند و سلول ها 1، 2، 3، 5 و 7 روز پس از اعمال تیمارها برداشت شدند. وزن تر، خشک و درصد زنده مانی سلول ها بررسی شد و میزان بتولین و بتولینیک اسید با استفاده از دستگاه hplc ارزیابی شد. نتایج بدست آمده افزایش معنی دار غلظت های مختلف سالیسیلیک اسید و متیل جاسمونات را بر میزان ماده مؤثره، وزن تر و خشک سلول ها نشان داد. به طوری که حداکثر میزان بتولین (5/2 میلی گرم بر گرم وزن خشک) تحت تأثیر غلظت 100 میکرومولار سالیسیلیک، دو روز پس از اعمال تیمار مشاهده شد که 4 برابر نسبت به شاهد افزایش نشان داد. همچنین در میزان بتولینیک اسید، یک روز پس از اعمال تیمار 200 میکرومولار سالیسیلیک اسید افزایش 5/4 برابری نسبت به شاهد، حدود 5 میلی گرم بر گرم وزن خشک مشاهده شد. بیشترین محتوی بتولین تحت تأثیر متیل جاسمونات در غلظت 50 میکرومولار، هفت روز پس از اعمال این غلظت، به میزان 3/2 میلی گرم بر گرم وزن خشک بدست آمد. همچنین حداکثر سطح بتولینیک اسید در غلظت 100 میکرومولار متیل جاسمونات، دو روز پس از اعمال این غلظت به میزان 3 میلی گرم بر گرم وزن خشک مشاهده شد. در مجموع تأثیر تیمار سالیسیلیک اسید بر تولید بتولین و بتولینیک اسید به طور معنی داری بیشتر از تیمار متیل جاسمونات بود.