فناوری همسان سازی انسانی با نگاه به مبانی انسان شناختی ملاصدرا
چکیده
همسانسازی بهویژه همسانسازی انسانی از جدیدترین و پیشرفتهترین فناوریهای بشر امروز در زمینهی علوم پزشکی و ژنتیک است که به «بحث قرن» معروف شده است. موفقیت دانشمندان در به کارگیری این تکنولوژی بر روی حیوانات متعدد، نگرانیهای زیادی برای اندیشمندان برجستهی حوزههای علوم مختلف به دنبال داشته است. صدمات فیزیکی ناشی از دستکاری تخمدان زنان، هسته و جنین، و نیز امکان آسیبهای روحی و روانی، بیماریهای ناعلاج و پیری زودرس و سلب اختیار و ارادهی انسان، نقض کرامت انسانی و تعارض با ادیان و جهان بینی از جمله نگرانی هایی است که پژوهش در این باب را ضرورت می بخشد. نگریستن به این پیامدها از منظر فلسفی که پژوهنده را از سطح به عمق و از شاخ و برگها به ریشه رهنمون میسازد، میتواند به این نگرانیها سمت و سوی دیگری ببخشد یا این که به محل نزاع میان دانشمندان علوم طبیعی و علوم انسانی در مورد این فناوری پرتو افکند؛ بهویژه آن که آبشخور چنین کاوشی برخاسته از سنت سترگ فلسفی اسلامی - ایرانی باشد. در جستار حاضر، با استفاده از روش تحلیلی - کتابخانهای آموزه های انسانشناختی فلسفهی صدرایی از حیث وجودشناسی و معرفتشناختی مورد بررسی قرار گرفته است. سپس نسبت میان پیامدهای به کارگیری فناوری مذکور با این آموزهها مورد تحلیل و سنجش قرار گرفته است. بهنظر میرسد مبانی انسانشناختی مفروض یا مخفی داشته شده در پس این نوع از فناوری، اعم از درمانی و تولیدمثلی با مبانی برخاسته از انسانشناسی صدرایی نامتعارض است.