سنگ شناسی و زمین شیمی سنگ های مافیک مجموعه افیولیتی بی بی مریم، پهنه گسلی نهبندان، در شرق ایران
چکیده
افیولیت بیبی مریم بخشی از مجموعه افیولیتی نهبندان، به سن کرتاسه، در بخش شمالی پهنه گسلی نهبندان، شرق ایران، است. سنگ های مافیک این مجموعه شامل بازالت، دیاباز و گابرو هستند. نبود سنگهای دگرگونی رخساره شیستسبز، شیستآبی و آمفیبولیت، فقدان سنگهای کومهای پریدوتیتی با وجود فراوانی پریدوتیتهای گوشتهای، عدم مشاهده گابروی کومهای علیرغم فراوانی گابروی ایزوتروپ، نبود دسته دایکهای دیابازی به صورت یک واحد مستقل، گسترش اندک آهک پلاژیک و چرتهای رادیولاریتی و غنیشدگی سنگ های مافیک از عناصر ناسازگار و کمیاب خاکی سبک در مقایسه با مورب عادی، دلایل نوزاد بودن حوضه اقیانوسی و افیولیتهای منطقه محسوب میگردد. ماگمای مادر به وجود آورنده سنگهای مافیک این مجموعه، از نوع تولئیتی آبیسال بوده است. مقادیر متوسط tio 2 و k 2 o به ترتیب برابر با 47/0 و 19/0 درصد وزنی در سنگهای منطقه حاکی از ارتباط آنها با یک ماگمای مورب عادی است. در عین حال مقادیر و نسبتهای عناصر کمیاب و کمیاب خاکی حاکی از غنی بودن ماگما از عناصر ناسازگار در مقایسه با ترکیب مورب عادی است. مجموعه شواهد زمینشناختی و زمینشیمیایی بیانگر این است که پهنه گسلی نهبندان اساساً یک کافت میاناقیانوسی غیرعادی بوده است. abstract the bibi maryam ophiolite suite in the north of nehbandan fault zone, east of iran, is a part of nehbandan ophiolitic complex with cretaceous age. mafic rocks of this suite are basalt, diabase and gabbro. lack of metamorphic rocks of greenschist, blueschist and amphibolite facies, absence of cumulate peridotite and gabbro in spite of occurrence of mantle peridotite and isotropic gabbro, absence of discrete diabase sheeted dikes, scarcity of pelagic limestone and radiolarian chert, and enrichment of mafic rocks in incompatible elements and lrees in comparison to normal morb are indicative of the immature nature of the bibi maryam ophiolite suite. the primary magma of the mafic rocks has been abyssal tholeiite . the average amounts of tio 2 and k 2 o are 0.47 and 0.19, respectively, indicating the magma has been of nmorb type. however, regarding the trace element and ree contents of the mafic rocks, the magma should have been enriched in incompatible elements compared to nmorb. based on these geological and geochemical evidence, the nehbandan fault zone is thought to be an aborted mid-ocean rift. keywords : bibi maryam ophiolite, nehbandan fault zone, immature ocean basin, immature ophiolite, east of iran.