جستار در برخی از مؤلفه های «مفهوم شناسی مرگ» در قرآن کریم

باقر لاریجانی، bagher larijani s-tirgar@farabi.tums.ac.irتهران، خیابان کارگر شمالی، نرسیده به جلال آل احمد، بیمارستان دکتر شریعتی، طبقه ی پنجم، پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، گروه اخلاق پزشکی، تلفن: 88220037-021 مینا مبشر، mina mobasher s-tirgar@farabi.tums.ac.irتهران، خیابان کارگر شمالی، نرسیده به جلال آل احمد، بیمارستان دکتر شریعتی، طبقه ی پنجم، پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، گروه اخلاق پزشکی، تلفن: 88220037-021 سمانه تیرگر، samaneh tirgar s-tirgar@farabi.tums.ac.irتهران، خیابان کارگر شمالی، نرسیده به جلال آل احمد، بیمارستان دکتر شریعتی، طبقه ی پنجم، پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، گروه اخلاق پزشکی، تلفن: 88220037-021 فرزانه زاهدی، farzaneh zahedi s-tirgar@farabi.tums.ac.irتهران، خیابان کارگر شمالی، نرسیده به جلال آل احمد، بیمارستان دکتر شریعتی، طبقه ی پنجم، پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، گروه اخلاق پزشکی، تلفن: 88220037-021 سوده تیرگر، soodeh tirgar s-tirgar@farabi.tums.ac.irتهران، خیابان کارگر شمالی، نرسیده به جلال آل احمد، بیمارستان دکتر شریعتی، طبقه ی پنجم، پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، گروه اخلاق پزشکی، تلفن: 88220037-021 فریده شریعتی، farideh shariati s-tirgar@farabi.tums.ac.irتهران، خیابان کارگر شمالی، نرسیده به جلال آل احمد، بیمارستان دکتر شریعتی، طبقه ی پنجم، پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، گروه اخلاق پزشکی، تلفن: 88220037-021 بنفشه کریمی

چکیده

مفهوم مرگ بسیار پیچیده است و وجود مباحث عمیق فلسفی، تمایزهای توصیفی و نیز گستردگی طیفی که در بیان ها وجود دارد، شناخت آن را دشوار تر کرده است. اگرچه این مهم برای تمام انسان ها ضروری است، برای فعالان حوزه ی طبابت با اهمیت تر است، چراکه با مصادیق گوناگون آن مواجه هستند و بسیاری از چالش های اخلاقی در مورد مباحثی چون مرگ مغزی، اتانازی و پایان حیات، در گروِ معرفت روشنی از مفهوم مرگ است. از طرفی دیگر، دریافت مفهوم مرگ بحثی تجربی نیست و حیطه ی دست یازی علم پزشکی، شاید تنها ملاک یابی مرگ باشد. بر این اساس، پرداختن به شناخت مفهومی از مرگ، رویکردهای الهیاتی را می طلبد. لذا بر آن شدیم تا در مطالعه ای قرآن محور، به برخی از مؤلفه های «مفهوم شناسی مرگ» دست یابیم. این مطالعه به شیوه ی توصیفی- تحلیلی غیر سیستماتیک، با شیوه ی گردآوری و تحلیل اطلاعات و با استراتژی جست وجوی مفهومی در آیات موضوعی، مؤلفه های دوازده گانه ای را برای مفهوم شناسی مرگ ارائه می دهد. بدین ترتیب، راه ملاک یابی و مصداق شناسی مرگ از دیدگاه قرآن کریم را باز تر می کند، لذا پژوهش در این دو حیطه برای مطالعات آتی پیشنهاد می شود.