ریز مقیاس نمایی آماری و ارایه سناریوهای آتی رویدادهای حدی بارش درحوضه کشف رود

منصوره کوهی، عضو گروه پژوهشی اقلیم شناسی کاربردی، پژوهشکده اقلیم شناسی، مشهد محمد موسوی بایگی، دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد علیرضا فرید حسینی، استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد سید حسین ثنایی نژاد، دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد هادی جباری نوقابی، استادیار گروه آمار، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

بر طبق گزارش های ipcc فراوانی و شدت رویدادهای حدی آب و هوایی تحت شرایط تغییر اقلیم افزایش یافته بطوریکه افزایش گازهای گلخانه ای و گرمایش زمین به شکل افزایش شدت، فراوانی و سهم رویدادهای فرین تجلی پیدا کرده است. در واقع گرمایش جهانی تغییر در متوسط متغیرهایی چون دما و بارش نیست بلکه در مجموع، افزایش رویدادهای حدی می باشد. تغییرات پیش بینی شده در رویدادهای حدی در نتیجه تغییر اقلیم و گرمایش جهانی در ارزیابی اثرات بالقوه تغییر اقلیم بر بخش های مختلف مانند آب، کشاورزی و مدیریت آب های سطحی شهری اهمیت زیادی دارد. در این راستا، در این مقاله میزان تغییرات رویدادهای حدی بارش حوضه کشف رود در آینده نزدیک (2040-2011) مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور پس از ریزگردانی بارش در مقیاس روزانه و محاسبه نمایه های حدی بارش، توانمندی این مدل در شبیه سازی نمایه های صدک نودم، سهم بارش سنگین، بیشینه تعداد روزهای خشک متوالی و بیشینه بارش ماهانه طی دوره حاضر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که امکان شبیه سازی الگوی تغییر ماهانه و مقدار بارش در مقیاس ماهانه در سطح قابل قبولی وجود دارد. اگرچه بین مقدار نمایه های حدی شبیه سازی شده و مشاهداتی تفاوت و خطا وجود داشت اما مدل، الگوی تغییرات ماهانه این نمایه ها را در اکثر ماه ها به خوبی شبیه سازی کرد. در ادامه بارش روزانه با استفاده از متغیرهای بزرگ مقیاس مدل hadcm3 تحت دو سناریوی a2 و b2ریزگردانی شد و نمایه های حدی فوق برای دوره 2040-2011 محاسبه گردید. میزان تغییرات بارش و نمایه های حدی این دوره نسبت به دوره پایه 2000-1971 نشان داد مقدار بارش پیش بینی شده نسبت به دوره پایه، 3/3 درصد در سناریوی a2 و 6/3 درصد در سناریوی b2 کاهش می یابد و قابل ملاحظه ترین تفاوت در نمایه های حدی آتی، در فصل تابستان و تحت سناریوی a2 با افزایش بیشینه بارش، صدک نودم بارش و سهم بارش سنگین رخ خواهد داد.