مقاله

چالش ها و موانع برنامه ریزی توسعه منطقه ای در ایران

چکیده

از زمان پیدایش تفکر برنامه ریزی، یعنی اوایل قرن چهاردهم هجری شمسی با روی کارآمدن رضاشاه تاکنون برنامه ریزی و توسعه منطقه ای در کشور همواره مطرح بوده است. این نکته مهم که در طول برنامه های عمرانی کشور قابل نقد و بررسی است، در مدت زمان نزدیک به نیم قرن مسیر پرفراز و نشیبی را بدون تحول و تکامل مثبت سپری کرده است. به رغم این سابقه طولانی، نتایج مورد انتظار یعنی توسعه متعادل منطقه ای در کشور حاصل نشده است. به نظر می رسد نظام برنامه ریزی تمرکزگرای بخشی نگر هرگز نتوانسته است توسعه ای همگون با مزیت ها و تنگناهای مناطق را محقق سازد و بی تعادلی در توسعه منطقه ای کشور پیامد آن بوده است. این مقاله با هدف بررسی موانع توسعه منطقه ای در ایران در دو مقطع زمانی قبل و بعد از انقلاب تدوین شده است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است. در وهله اول تمامی منابع و اسناد اولیه و ثانویه مرتبط با برنامه ریزی و توسعه منطقه ای گرد آوری و مرور گردید و سپس با استنتاج مهم ترین متون به بررسی و تحلیل مطالب گرد آوری شده هم سو با هدف مقاله پرداخته شده است. نتایج این بررسی نشان می دهد که اصلی ترین مانع توسعه منطقه ای در کشور به نظام برنامه ریزی آن برمی گردد. تمرکز گرایی، بخشی نگری، فقدان فرهنگ برنامه ریزی در سطوح مدیریتی، فقدان بسترهای قانونی، وابستگی به درآمدهای نفتی، نقصان منابع داده و اطلاعات، ضعف برنامه ها و کمبود نیروی متخصص در نظام برنامه ریزی از جمله ویژگی های این نظام برنامه ریزی بوده است. به علاوه، فقدان رویکرد حکمروایی خوب شهری و همچنین عدم درک و یا درک ضعیف از اهمیت و ضرورت آن در برقراری نظام مطلوب مدیریت و برنامه ریزی، این کمبودها را تشدید کرده است.

اسناد مشابه

  • نقش شهرهای کوچک در برنامه ریزی توسعه منطقه ای (موردی: استان گلستان)

    مقالهفصل نامه جغرافیا و برنامه ریزی شهری چشم انداز زاگرسمهدی خداداد، دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه گلستان مهدیه نخعی، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد مرند،باشگاه پژوهشگران جوان ونخبگان،مرند،ایران هانیه امیدزاده، مدرس گروه جغرافیا

    با افزایش جمعیت شهرهای بزرگ و نیز بالا بودن تعداد جمعیت آنها نسبت به کل جمعیت استان و همچنین بیشترین جذب خدمات و امکانات نظام شهری با پیدایش تقدم و تسلط شهری مواجه گردید. بنابراین به منظور برقراری تعادل و توازن در الگوی توزیع جمعیت، تاکنون استراتژی­های مختلفی به کار گرفته شده که

  • نقش شهرهای کوچک در برنامه ریزی توسعه منطقه ای (موردی: استان گلستان)

    با افزایش جمعیت شهرهای بزرگ و نیز بالا بودن تعداد جمعیت آنها نسبت به کل جمعیت استان و همچنین بیشترین جذب خدمات و امکانات نظام شهری با پیدایش تقدم و تسلط شهری مواجه گردید. بنابراین به منظور برقراری تعادل و توازن در الگوی توزیع جمعیت، تاکنون استراتژی­های مختلفی به کار گرفته شده که

  • چالش‌ها و راهکارهای هوشمندسازی فرایند خط مشی گذاری عمومی؛ پیشنهادهایی برای نظام برنامه ریزی توسعه در ایران

    مقاله۲۰۲۳حكمراني و توسعهحیدر نجفی رستاقی، محمد مهدی ذوالفقارزاده

    یکی از مفاهیمی که در سال‌های اخیر در حوزه مدیریت دولتی و حکمرانی توسعه یافته است، مفهوم «هوشمندسازی» و «حکمرانی هوشمند» بوده و بر همین اساس رهیافت‌هایی برای هوشمندسازی فرآیند خط‌مشی‌گذاری عمومی نیز طرح گردیده است. هوشمندسازی در عرصه‌های مختلف اداره امور عمومی و نظام خط‌مشی‌گذاری

  • ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺷﺪن و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ریزی توسعه در ایران( 1368-1390)

    مقاله۲۰۱۱مطالعات سیاسیالهام سخایی، رضا شیرزادی
  • نگرشی نهادی به برنامه ریزی توسعه درون زای منطقه ای

    مقالهبرنامه ریزی و بودجهمحمد حسین شریف زادگان، mohammdhossein sharifzadegan professor economic development and regional planning, university of shahid beheshti, tehran, iran.تهران، اوین، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده معماری و شهرسازی بهزاد ملک پور اصل، behzad malekpourasl urban planning & design, university of shahid beheshti, tehran, iranتهران، اوین، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده معماری و شهرسازی

    توسعه درون زا به مفهوم توانایی جوامع در بسیج منابع درونی، همزمان با انتقال از اقتصاد مبتنی بر تولید فیزیکی به اقتصاد دانش بنیان و تاکید بر سرمایه انسانی، سبب ساز دگرگونی در نظریه های رشد شده است. توسعه درون زا، انگاشتی است که ابتدا به عنوان راهنمای عمل برای تصمیم سازان و برنامه ر

  • کاستی های نظری برنامه ریزی توسعه روستایی در ایران

    مقاله۲۰۱۳پژوهشهای روستائیمحمدجواد زاهدی، غلامرضا غفاری، عادل ابراهیمی لویه

    ظاهراًً بخش عمده ای از مشکلات برنامه ریزی توسعه روستایی ریشه? در بنیان های فکری و معرفتی نظام برنامه ریزی در کشور دارد. به رغم کسب تجارب ارزنده و تدوین برنامه های توسعه ای و اختصاص فصل هایی از آنها به توسعه و عمران روستایی، همچنان برنامه ریزی توسعه روستایی بر مبنای نظام نظری مطلو