بررسی قابلیت ترک‌خوردگی تنشی دو رقم برنج هاشمی و خزر طی فرآیند خشککردن لایه نازک شلتوک
چکیده
قابلیّت ترک‌خوردگی تنشی دو رقم برنج هاشمی و خزر طی فرآیند خشککردن شلتوک مورد بررسی قرار گرفت. شلتوکهای هر دو رقم با دماهای هوای خشک کردن °c35، °c45، °c55 و °c65 بصورت لایه نازک (ضخامت لایة محصول به اندازة سه دانه) خشک شدند. واکنش توسعة ترکتنشی درون آندوسپرم دانههای آنها در گذر از رطوبتهای 18%، 15% و نهایتاً 12% بر پایة تر مورد بررسی قرار گرفت. برای کمّیکردن میزان شدت ترکهای توسعه یافته یا به عبارت دیگر شدت صدمة وارده به آندوسپرم دانه‌ها، از شاخص ترک‌خوردگی تنشی (sci) استفاده شد. دمای هوای خشککردن اثر قابل ملاحظهای در توسعة ترکهای تنشی دارد. برای رقم هاشمی از حدود دمای °c45 و برای رقم خزر از دمای کم تر از °c45 با افزایش دما، دانههای بیشتر و ترکهای بیشتری در درون آندوسپرم دانه توسعه مییابد و شاخص ترک‌خوردگی تنشی بشدت افزایش مییابد. برداشت رطوبت از دانههای هر دو رقم در فرآیند خشککردن تا رسیدن به رطوبت حدود 15% برپایة تر، بکارگیری دماهای بالاتر شاخص ترکتنشی را چندان افزایش نمیدهد. برای رقم هاشمی تا دمای °c55 و رقم خزر قدری بالاتر دمای °c45 را میتوان اعمال کرد. لیکن از این رطوبت بعد حتماً بایستی از هوای با دمای پایینتر استفاده کرد. رقم هاشمی نسبت به ترکخورگی تنشی مقاومتر است.