انتخاب مناسبترین شبکة مناطق تحت حفاظت با استفاده از یک الگوریتم هوشمند (مطالعة موردی: استان مازندران)
چکیده
برای حفاظت از تنوع زیستگاهها و جمعیتهای حیات وحش باید به انتخاب مناطق معرف و نمونه از کل طبیعت پرداخت. هدف اصلی این پژوهش انتخاب مناسبترین شبکة مناطق تحت حفاظت در استان مازندران است. به این منظور، زیستگاه بالقوه 8 گونه پستاندار، مناطق مناسب پراکنش 4 گروه پرنده و 26 تیپ پوشش جنگل به عنوان معیارهای انتخاب مناطق تحت حفاظت استفاده شدند. اولویت‌بندی توسط الگوریتم مذابسازی شبیهسازی شده تحت نرمافزار marxan انجام شد. در سناریوی اول کارایی مناطق تحت حفاظت موجود در رسیدن به هدف حفاظت 30 درصد هر یک از معیارهای حفاظتی بررسی شد. نتایج نشان داد مناطق تحت حفاظت موجود تنها در برآورد هدف حفاظتی 8 معیار موفق بودهاند. در سناریوی دوم با شرط وجود مناطق تحت حفاظت موجود، اقدام به انتخاب لکههای مناسب حفاظت برای تکمیل شبکة حفاظتی موجود شد. نتایج نشان دادند برای حفاظت 30 درصد هر یک از معیارها، در بهترین حالت 28 درصد از سطح استان باید حفاظت شود. بر این اساس، نیاز است حدود 04/186.918 هکتار به سطح مناطق فعلی اضافه شود. در سناریوی سوم بدون در نظر گرفتن مناطق تحت حفاظت موجود، منطقه با هدف حفاظت 30 درصد هر معیار اولویت‌بندی شد و بهترین لکهها برای حفاظت معرفی شدند. نتایج نشان داد در بهترین حالت باید 43/18 درصد سطح استان حفاظت شود. از این مقدار تنها 17/24 درصد آن با مناطق تحت حفاظت موجود همپوشانی دارد. با استفاده از نتایج حاصل از این پژوهش می‌توان خلاءهای حفاظتی موجود را شناسایی و مناطقی برای تکمیل این خلاءها معرفی کرد.