نظریه تعین اول در مکتب ابنعربی (تحلیل و نقد)
چکیده
نظریة فلسفی- عرفانی، «تعین اول» نظریه ای کلان دربارۀ لحظۀ «پدیداری و ظهور وجود» و چگونگی شکل گیری صدور کثرات از واحد بسیط است. این مسئله از مباحث بنیادی و البته از دشوارترین مسائل در «عرفان اسلامی» است. ابنعربی پدر عرفان نظری در جهان اسلام شناخته شده و در این میان اندیشة وحدت وجود او که پایة اصلی فکر و دستگاه عرفانی اوست، در پرتو نظریۀ تعین اول سامان یافته است. بررسی این مسئله که ابنعربی چگونه و در کجا آن را بررسی کرده و آیا دغدغة فکری او بوده یا تعبیر و تبیین او چگونه بوده است، اهمیت زیادی دارد. از آنجا که در بررسی عمدة آثار وی، از جمله کتاب عظیم فتوحات مکیّه بهصراحت این عنوان یافت نمی شود، در تحقیق پیشرو تلاش شده با بررسی آثار ابنعربی بهویژه کتاب یادشده معادل و اصطلاح یا اصطلاحاتی که ابنعربی در آثار خود برای «تعین اول» بهکار برده، مشخص و مقصود او تبیین، تحلیل و در پاره ای از موارد با نگاه نقادانه به آنها نگریسته شود. همة این مسائل به روش توصیفی – تحلیلی و با توجه به نگاه ابنعربی و شاگردان مکتب وی، به این موضوع رسیدگی شده است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- محمد نصیری — استادیار، دانشکدة معارف و اندیشة اسلامی. دانشگاه تهران
- محمد ملکی — دانشجوی دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب، رشتة تصوف و عرفان اسلامی و پژوهشگر پژوهشکدة ادیان و مذاهب قم.