بررسی نقش پوستههای بیولوژیک (خزهها) در حفاظت از خاک سطحی در مقابل فرسایش آبی (مطالعة موردی: مراتع اطراف سد طرق در استان خراسان رضوی)
چکیده
فرسایش خاک در اکثر نقاط کشور، به ویژه نواحی خشک و نیمه خشک، معضلی بزرگ به شمار می رود و به علت رسوبگذاری، آلودگی، تشدید سیلابها، و آثار مخرب بر حاصل خیزی خاک از اهمیت زیادی برخوردار است. وجود پوشش گیاهی پراکنده از ویژگیهای مناطق خشک و نیمه خشک است و معمولاً فضای خالی بین این گیاهان با پوستههای بیولوژیک یا کریپتوگام، مانند خزهها، پوشیده میشود. این پوستهها در یک اکوسیستم از جهات گوناگون اهمیت دارند و تأثیرات متعددی بر خصوصیات خاک و گیاهان آوندی می گذارند. در تحقیق حاضر تأثیرگذاری خزه ها، به عنوان بخش مهمی از پوسته های بیولوژیک، بر فرسایش آبی مراتع حوزة سد طرق واقع در استان خراسان رضوی بررسی شده است. به منظور بررسی تأثیر خزهها بر فرسایش آبی، رواناب مصنوعی به مدت 30 دقیقه در پلاتهای مستقر در عرصه با دو شدت کم و زیاد جاری گشت. خزهها تحت چهار تراکم زیاد (60- 75% پلات)، متوسط (35- 50%)، کم (10- 20% پلات)، و شاهد(0%) مطالعه شد تا اثر هر یک در میزان غلظت رسوب تولیدشده و فرسایش ویژه تحت شرایط آزمایشی یکسان بررسی شود. نتایج به دست آمده از آنالیز واریانس و آزمون توکی با استفاده از نرم افزار minitab نشان داد که، با کاهش تراکم گیاهان خزهای، تولید رسوب و، به دنبال آن، فرسایش ویژه نیز افزایش مییابد و بین چهار تراکم خزه و دو شدت آب در سطح 95% تفاوت معنیدار وجود دارد، اما در خصوص میزان نفوذپذیری بین تیمارهای مختلف اختلاف معنی داری مشاهده نشد.