تحلیل فرایندهای درون رگباری تحویل رسوب‏ معلق تعدادی از زیرحوضه‏های دریاچة زریوار به کمک الگوی حلقه های رسوبی

سید حمید رضا صادقی، شیرکوه ابراهیمی محمدی، کامران چپی

چکیده

رفتار رسوب معلق در طول رگبارها نه تنها تابعی از شرایط انرژی از قبیل ذخیرة رسوبات در دبی‏های کم و حمل آن در دبی‏های زیاد است، بلکه با تغییرات تولید رسوب و کاهش آن نیز مرتبط است. تغییرات موجودیت رسوب باعث ایجاد اثری به نام الگوی حلقة رسوبی می‏شود. تحلیل الگوهای حلقه‏های رسوبی اهمیت فراوانی در مطالعات رسوب حوضه‏های آبخیز دارد؛ حال‏ آنکه به تحلیل آن‏ها کمتر توجه شده است. بنابراین، در این مطالعه، بر اساس داده‏های دبی و غلظت رسوب معلق 8 واقعة بارندگی اتفاق افتاده از فروردین 1390 تا اردیبهشت 1391، تغییرات درون رگباری غلظت رسوب معلق 6 زیرحوضة دریاچة زریوار در قالب الگوهای حلقه‏های رسوبی به‏دست آمد. بر اساس تحلیل نتایج، حلقه‏های رسوبی به‏دست آمده دارای 16 الگوی ساعت‏گرد، 13 الگوی بی‏نظم، 11 الگوی پیچیده، و 6 الگوی پادساعت‏گرد بود. زیرحوضه‏های کوچک آبخیز دریاچة زریوار پاسخ‏های سریعی به تغییرات شدت رگبارها نشان داد و اکثر آب‏نمودهای ثبت شده از رگبارهای مختلف دارای چند دبی اوج و، به تبع آن، تغییرات فراوان غلظت رسوب معلق بود ـ که خود باعث ایجاد الگوهای متفاوت حلقة رسوبی شد. تنوع الگوهای حلقه‏های رسوبی نه‏‏تنها بیانگر پیچیدگی حمل رسوب در درون وقایع رگباری بود، بلکه از رگباری به رگبار دیگر نیز تغییر کرد. برقراری رابطة معنی‏دار آماری (01/0>p) بین آورد کل رسوب و دبی اوج وقایع رگباری هر نقطة نمونه‏برداری بیانگر این واقعیت بود که، به ‏رغم تفاوت‏های تغییرات درون رگباری غلظت رسوب معلق، می‏توان اثر کلی همة وقایع را در هر نقطة نمونه‏برداری با یک معادلة سادة رگرسیونی توصیف کرد.