مقاله

بررسی تطبیقی مفهوم «عشق» نزد فلوطین و مولانا

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

عنصر عشق که خداوند آن را با کیمیاکاری خاصّ خود، کریمانه به جهان درون و برون آدمی ارزانی داشته، موضوعی اصیل و حیاتی است؛ زیرا در ذات آدمی و بنیاد هستی ریشه دارد. فلوطین (203 یا 204–270 م) و مولوی (604–672 ه.ق.) ازجمله اندیشمندانی هستند که در موضوع عشق و مفاهیم مرتبط با آن، به­تفصیل سخن آفرینی کرده­اند. بررسی بازتاب اندیشه­های نوافلاطونی در متون ادبی و عرفانی، ازجمله در مثنوی مولانا، از جهات بسیاری اهمیت دارد و پدیدة مهم عشق نیز ازجمله مفاهیم بلند و رازآمیزی است که به نوعی عرفان فلوطین را با عرفان مولوی پیوند می­زند؛ مضامینی که در آثار بررسی شدة این دو شخصیت، در بعضی از موارد یکسان و کاملاً متأثر از یکدیگر و در برخی از موارد، ناهمسان و دگرگونه به نظر می رسند. در این مقاله، بر پایة روش کتابخانه­ای و به شیوۀ توصیفی، استنباطی و تحلیلی، به بررسی مقایسه­ای مقولة عشق در «دورة آثار فلوطین» و «مثنوی مولانا» - باوجود فاصلة زمانی تقریباً هزارسالة آن­ها از یکدیگر- می پردازیم و نمودهای روشنی از هم­گونی­ها و ناهمگونی­های مفهوم عشق را در این دو اثر مورد ارزیابی قرار می دهیم.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. مهدی خادمی کولایی — استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
  2. سیّده هاجر بزرگی قلعه سری — کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

اسناد مشابه

  • عشق: خیال یا واقع؟ بررسی تطبیقی مفهوم عشق نزد مولوی و لاکان

    مقاله۲۰۲۲مطالعات بين رشته اي ادبيات، هنر و علوم انسانيغیاث الدین علیزاده، مسعود فرهمندفر

    مقالۀ‌حاضر پژوهشی است با ماهیتی تطبیقی و میان‌رشته‌ای دربارۀ مفهوم «عشق» در آثار مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، شاعر و عارف نامدار ایرانی و ژاک لاکان، فیلسوف و روانکاو شهیر فرانسوی. عشق در این تحقیق از دو وجه مورد بررسی قرار گرفته است: عشق از منظر مولوی که یکی از بالاترین مراحل سیر

  • مفهوم عشق از دیدگاه مولانا و یونس امره

    مقاله۲۰۱۴فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقیحسین آریان، لیلی عباسی منتظری

    عشق یکی از اصول و آموزه های اساسی در جهان بینی عرفانی اکثر عرفاست. بسیاری از آن ها عشق را شرط اساسی در سیر و سلوک برای وصول به حق و رسیدن به معرفت و یقین می دانند. در مکتب مولانا نیز این مسأله از جایگاه والایی در رسیدن آدمی به کمال و شناخت ذات احدیت برخوردار است. با توجه به تأثّر

  • بررسی تطبیقی مفهوم عشق در سوانح العشّاق احمد غزالی و عطف الألف ابوالحسن دیلمی

    موضوع پژوهش حاضر بررسی عشق در نخستین آثار مستقل عارفان ایرانی است. احمد غزالی، رسالة سوانح العشّاق را به‌عنوان نخستین اثر مستقل در این زمینه از خود به‌جای گذاشته است. وی در این رساله، مسائل پیرامون عشق را با دیدگاهی روان‌شناسانه با زبانی ادبی بیان کرده است. در قرن چهارم هجری، ابو

  • بررسی تطبیقی مفهوم عشق، عزلت و وحدت وجود در نگاه مولوی و اکهارت

    مقاله۲۰۲۵کهن نامه ادب پارسیمریم افشار طهرانی، علی اصغر حلبی، احمد خیالی خطیبی

    وحدت وجود، اساس و بنیان همة مکاتب عرفانی است. عارف در برابر عظمت خداوند، خود را هیچ پنداشته و «نیستی» از منظر عارفان به الهیّات تنزیهی توجه دارد. «هستی» از آنِ خداست و همة پدیده‌ها، تجلی او است. با توجّه به همین تعریف می‌توان گفت که شدّت و کمال هستی او موجب «عشق» به‌ظهور و تجلّی

  • بررسی تطبیقی مفهوم مکان نزد ارسطو، دکارت و هیدگر

    مقالهمتافیزیکمحمدجواد صافیان، دانشگاه اصفهان ناصر مومنی، ناصر مومنی، خ هشت بهشت شرقی- چهار راه سعدی- کوی سعدی- فرعی شهید زارعی- پ153

    مفهومی که امروزه از مکان شیوع عام دارد بر اساس تلّقی متعارف از وجود حاصل شده است. امروزه ما مکان را فضایی صرفاً ریاضی و قابل اندازه گیری که حاوی اشیاء است می دانیم و این معنا را مسلّم و بدیهی می انگاریم. در حالی که اگر نیک بنگریم چنین مفهومی از مکان، محصول تلقی دوره جدید از هستی

  • بررسی تطبیقی مفهوم مکان نزد ارسطو، دکارت و هیدگر

    مفهومی که امروزه از مکان شیوع عام دارد بر اساس تلّقی متعارف از وجود حاصل شده است. امروزه ما مکان را فضایی صرفاً ریاضی و قابل اندازه‌گیری که حاوی اشیاء است می‌دانیم و این معنا را مسلّم و بدیهی می‌انگاریم. در حالی که اگر نیک بنگریم چنین مفهومی از مکان، محصول تلقی دوره جدید از هستی