ارزیابی برنامه ریزی کاربری زمین در طرح های توسعة شهری بر مبنای شاخص های نیازسنجی و مکان-سنجی (مورد مطالعه: شهر بجنورد)
چکیده
برنامهریزی کاربری زمین شهری در ایران در قالب طرحهای جامع و تفصیلی انجام میگیرد و با وجود گذشت حدود نیم قرن از تجربة طرح کاربری زمین، انتقادهایی در ابعاد مختلف آن وجود دارد. این مقاله با هدف ارزیابی برنامهریزی کاربری زمین در دهة اخیر، برنامهریزی کاربری زمین در طرح تفصیلی شهر بجنورد را با شاخصهای مکانسنجی و نیازسنجی بررسی کرده است. نتایج ارزیابی بر مبنای شاخص مکانسنجی نشان می دهد در مجموع، 92/7 درصد کاربریهای پیشنهادی طرح تفصیلی تحقق یافته، 8/34 درصد به صورت زمین بایر رها شده و 28/57 درصد به کاربریهای دیگر تغییر یافتهاند. بنابراین، نقش مکانیابی کاربریها را در طرح تفصیلی می توان بسیار کمتأثیر ارزیابی کرد. شاخص نیازسنجی نیز نشان میدهد، در مجموع، 61/47 درصد مساحت کاربریهای پیشنهادی محقق شدهاند این نتیجه اگر چه حاکی از آن است که نیازسنجی نیز از موفقیت کمی برخوردار بوده است، در مقایسه با معیار قبل میتوان نتیجه گرفت عدم مکانیابی دقیق کاربریها میتواند راهکاری جهت افزایش تحققپذیری کاربریهای پیشنهادی باشد. در ادامه، علل اصلی تحقق نیافتن کاربریها از طریق مصاحبه با مجریان طرح، مشکل تملک زمین، ارتباط غیربهینه بین تهیهکنندگان طرح و مجریان طرح و ناکافی بودن نظارت و الزامات قانونی شناسایی شد.