بررسی ساختار صرفی فعل فارسی در چارچوب نظریه کلمه و صیغگان
چکیده
هدف از این تحقیق توصیف ساختمان تصریفی فعل فارسی بر اساس نظریۀ صرفی کلمه و صیغگان است. تلاش این تحقیق روشن کردن این مساله است که صیغگان یا الگوهای تصریفی فعل در زبان فارسی دارای چه ماهیت یا سرشتی هستند و اینکه نقش های چندگانه الگوهای تصریفی مانند شخص و شمار را چگونه می شود از یکدیگر تفکیک و به طور شفاف بیان کرد. به همین منظور بر مبنای کتابهای دستور زبان فارسی جملاتی استخراج شدو ساختارهای موجود در فعلهای این جملات بررسی و تحلیل شد. این ساختارها عبارتاند از: ساختارهای شخص و شمار، ساختارهای وصفی، ساختارهای جهتی، ساختارهای مصدری، ساختارهای وجهی.نتایج به دست آمده نشان داد که با استفاده از روش کلمه و صیغگان تناظر یکبهچند یا چندبهیک مشخصههای تصریفی فعل در زبان فارسی قابل تبیین است. مدل کلمه و صیغگان به این دلیل که به واژه به عنوان یک کل نگریسته میشود با روش هایی چون عنصر و ترتیب و یا عنصر و فرآیند فرق دارد که در آن ها کلمات پیچیدۀ ساختواژی و معنایشان را عمدتاً به واسطۀ تقسیم آن ها به توالی از واحدهای مجزا بررسی می کنند. همچنین روشن شد که: صیغگان یا الگوهای تصریفی فعل در زبان فارسی ماهیت صرفی- نحوی دارند و اینکه با قائل شدن به الگوی لایه ای برای فعل فارسی میتوان نقش های چندگانه الگوهای تصریفی فعل فارسی را از یکدیگر تفکیک کرد؛ بدین ترتیب توجیه و تبیین ویژگیها و مشخصههای فعل فارسی با استفاده از این مدل امکانپذیر میشود.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- اردشیر ملکی مقدم — دکتری زبان شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
- علی محمد حق شناس — استاد زبان شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
- حیات عامری — استادیار زبان شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران