نگرش جامعه شناختی- ادبی بر غزل سیاسی در شعر فارسی
چکیده
جامعه شناسی ادبیات، به عنوان یکی از جدیدترین حیطه ها در جامعه شناسی، سعی دارد تمامی موارد و عوامل تأثیرگذار در شکل گیری و دگرگونی آثار ادبی را بررسی کند. در این نظریه، واقعیت های اجتماعی و رویدادهای مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و روابط طبقات و گروهها که بیشترین تأثیر را در جریانات سیاسی دارند، به نمایش در می آید. در واقع نگاه جامعه شناختی به ادبیات می تواند وضعیت اجتماعی، سیاسی و فرهنگی هر دوره را تا حدودی نمایان سازد. شعر به دلیل همراهی دیرینه اش با جامعه و حیات اجتماعی، به عنوان مناسبترین محمل تاریخی و اجتماعی، آثار و نشانه-های بیرونی جامعه را در خود به همراه دارد و مطالعه آن از دیدگاه جامعه شناسی ادبی، پاسخ بسیاری از واقعیت های ناگفته و دور از دسترس مورخان و جامعه شناسان را در اختیار ما قرار می دهد. غزل به عنوان یک قالب شعری پیشرو، قابلیت عرضه مسائل سیاسی و اجتماعی را دارد. در اشعار بسیاری از شاعران متقدم و معاصر نمونه های فراوانی را می توان یافت، که در آن به تعریض یا به صورت مستقیم اشاراتی به مسائل اجتماعی و سیاسی شده است، از جمله انتقاد از امیران و زمامداران، انتقاد از اوضاع نابسامان جامعه و بی توجهی به طبقات محروم، انتقاد از وابستگی به بیگانگان و... که در لابه لای سروده های شاعران شعر فارسی دیده می شود.