مقاله

علم حضوری نفس به بدن و خروج از ایدئالیسم مطلق

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

مبحث علم حضوری، در تفکّر فلسفی اسلامی بعد از مواجهة جدی آن با فلسفة غرب در قرن بیستم، اهمیت مضاعفی یافت. دلیل اهمیت آن، رویکرد جدیدی می­باشد که در حیطة معرفت­شناسی، این نوع از علم در اختیار فیلسوفان اسلامی قرار می­دهد. با بهره­گیری از این علم، برای فیلسوفان اسلامی، هم امکان اثبات اعتبار فلسفه به معنای مابعدالطبیعه فراهم شده است؛ و هم قادر به دفاع از رویکرد رئالیستی در علم شده­اند. یکی از اقسام علم حضوری که تا به حال، کمتر مورد توجّه اندیشمندان این رشته قرار گرفته، علم حضوری نفس به بدن است. با این وجود، با توجه به مبانی ملاصدرا در علم النفس، باید این قسم از اقسام علم حضوری را از مسلمات فلسفة صدرائی به حساب آورد. در این مقاله، کوشش شده است تا با استفاده از علم حضوری نفس به بدن، امکان اثبات عالم خارج به لحاظ فلسفی، یعنی خروج از ایدئالیسم مطلق، نشان داده شود. بدین منظور، در ابتدا به توضیح و اثبات علم حضوری نفس به بدن در نزد ملاصدرا پرداخته و سپس اقسام ایدئالیسم نیز اجمالاً مورد بررسی قرار گرفته است.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. فیلیپ (علی) لنسل — دانشجوی دوره دکتری فلسفه، دانشکده ادبیات دانشگاه تهران
  2. حسین غفاری — دانشیارگروه فلسفه دانشگاه تهران

اسناد مشابه

  • علم حضوری نفس از دیدگاه شیخ اشراق و محقق دوانی

    مقاله۲۰۱۳اندیشه دینیابراهیم رضایی

    با توجه به این‌که نفس، در کلام شیخ اشراق، واجد دو جه علوی و سفلی‌ست، ضرورتاً، واجد دوگونه فعل است: فعلی که با عنوان «تدبیر جسم» شناخته می‌شود و فعلی که متضمن معرفت و سیر و سلوک عرفانی است؛ اما از آن حیث که نفس، به عالم نور تعلق دارد و از جنس نور است، بنا به تعریف نور، نخست «آشکار

  • علم حضوری نفس از دیدگاه شیخ اشراق و محقق دوانی

    مقاله۲۰۱۳فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیرازابراهیم رضایی

    با توجه به این که نفس، در کلام شیخ اشراق، واجد دو جه علوی و سفلی ست، ضرورتاً، واجد دوگونه فعل است: فعلی که با عنوان «تدبیر جسم» شناخته می شود و فعلی که متضمن معرفت و سیر و سلوک عرفانی است؛ اما از آن حیث که نفس، به عالم نور تعلق دارد و از جنس نور است، بنا به تعریف نور، نخست «آشکار

  • جایگاه بدن در نفس شناسی صدرالمتالهین (بررسی هفت مبحث از علم النفس)

    مقاله۲۰۱۸جاویدان خردفروغ السادات رحیم پور، مجید یاریان

    در مباحث انسان شناسی فلسفی غالبا مسائل مرتبط با بدن، تحت الشعاع نفس و مسائل آن واقع شده و نقش بدن در ترسیم هویت انسان، تا حد زیادی مورد غفلت قرار گرفته است. بی شک معرفت نفس و شناخت حقیقت وجودی انسان نیازمند مقدماتی است که شناخت بدن و آثار و لوازم آن، یکی از ضروری ترین آن هاست. در

  • رابطه نفس و بدن در علم و عمل؛ از حیات تا موت (با تأکید بر رویکرد صدرایی)

    مقاله۲۰۲۲دو فصلنامه عقل و دینعباس فتحی، احمد بهشتی

    انسان دو بعد وجودی دارد: بدن و نفس. نفس را کمال اول بدن دانسته‌اند، یعنی کمالی که انسانیت انسان به آن است. یعنی بدون نفس، انسان جز جمادی بیحیات نخواهد بود. پس مهمترین بعد وجودی انسان نفس اوست، اما نفس با بدن ارتباط دارد و درباره تعلق نفس به بدن تردیدی نیست. تعلق آن تدبیری است نه

  • نقش روح بخاری در ارتباط نفس با بدن در علم النفس فلسفی ابن سینا

    مقاله۲۰۱۶پژوهش های اعتقادی کلامیعلی کریمیان صیقلانی، هاجر حسابی راد

    ابن سینا از جمله حکمای مسلمان است که به مسئله ارتباط بین نفس و بدن توجه خاص کرده است. از آنجا که وی قائل به روحانیة الحدوث بودن روح و نیز ثنویت نفس و بدن از ابتدای حدوث است، ناچار باید در موضوع ارتباط میان نفس و بدن، وجود واسطهای را بپذیرد، چرا که نفسِمجرد وروحانی نمیتواند بدون و

  • بررسی چگونگی مفارقت نفس از بدن از دید گاه فلسفه و علم پزشکی

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیزهرا براتی

    چکیده شتاب پیشرفت علم پزشکی و کثرت موضوعات ایجاد شده در این عرصه، بی تردید نیاز به بررسی موضــوعات از طریق تحقیقــات بین رشتــه ای را افزون ساخته است. یکی از مسائـــل بحث بــرانگـــیز معاصر -که حاصل پیشرفت فناوری نوین زیست پزشکی است- موضوع مرگ و چالش های مرتبط با آن است. گرچه مرگ