ماهیت سه گانه فرهنگ ایران و رهآورد آن در تربیت دینی
چکیده
هر جامعه بهمقتضای شرایط فرهنگی که ریشه در سنتها، تاریخ و دیدگاههای ارزشی آن دارد، از سایر جوامع متفاوت خواهدبود. جامعه ایران نیز بهواسطه عوامل فرهنگی خاصی که دارد، ملغمهای از فرهنگ ایرانباستان، فرهنگاسلام و فرهنگغرب است. به نظر میرسد در این فرهنگ دو وجه «ایرانی و اسلامی» چنان با هم درآمیختهاند که تفکیکناپذیر مینمایند، اما هنوز با وجه سوم یعنی مدرنشدگی بهدرستی پیوند نخوردهاند. این ماهیت سهگانه در وجوه مختلف زندگی فرد ایرانی، تأثیرگذار بودهاست. تربیت نیز از این قاعده مستثنی نیست. بویژه اینکه مفهوم تربیت ابعاد مختلفی را در بر میگیرد. یکی از این ابعاد مهم، در جامعه ایران، بعد دینی است. این امر در نتیجه آمیختگی دین در مسائل اجتماعی است. اهمیت آمیختگی دین و زندگی تا اندازهای است که بررسی تاریخ چندینساله ایران حکایت از حضور دین بهعناوین مختلف، در شئونات مختلف زندگی دارد. تربیتدینی در چنین ماهیت سهگانهای با چالشهایی روبرو است. هدف این مقاله مشخص نمودن ابعاد فرهنگ ایران و تأثیر آن بر تربیت دینی است. بنابراین، پرسشهای پژوهش عبارتند از: 1. عناصر اساسی فرهنگ کنونی ایران چیست و چه نسبتی با هم دارند؟ 2. فرصتها و چالشهای فرهنگ امتزاجی ایران برای تربیت دینی چیست؟ 3. با نظر به فرهنگ امتزاجی ایران چه اصول و روشهایی بهمنظور بهبود روند تربیت دینی میتوان پیشنهاد داد؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است. بر این اساس، ابتدا به توصیف ماهیت سه گانه فرهنگ ایران و سپس به تحلیل این سه جنبه پرداخته می شود. در نهایت، با نگاهی تحلیلی سعی خواهدشد اصول و روشهایی در راستای رفع چالشهای تربیت دینی استنتاج شود.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- سمانه خلیلی — دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه تهران
- خسرو باقری — استاد دانشگاه تهران
- شهین ایروانی — استادیار دانشگاه تهران
- نعمت الله فاضلی — دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی