مقاله

ادلّة توحید ذاتی در فلسفة مشاء و حکمت متعالیه

مصطفی ابوطالب دخت شورکی

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

توحید در لسان اهل فلسفه و کلام و عرفان دارای اصطلاحات متفاوتی است. معروف ترین این اصطلاحات عبارت اند از: 1. توحید ذات 2. توحید صفات 3. توحید افعال 4. توحید در عبادت. در این میان، توحید ذاتی اولین و شاید عالی ترین مرتبه از مراتب توحید، و نیز زیربنای تمام مراتب توحید است، توحید ذات نزد فلاسفه و متکلمین به معنی یگانگی ذات مقدس خداوند می باشد و اینکه مثل و مانند و شریکی در مرتبه ذات ندارد، نه ترکیبی در درون ذاتش وجود دارد و نه خدای دیگری خارج از ذاتش. به تعبیر دیگر، توحید ذاتی مشتمل بر دو مقام «احدیت ذات» و «واحدیت ذات» است که فلاسفه و متکلمان اسلامی ادلة گوناگونی را بر هر دو مسئله اقامه کرده اند. نوشتار حاضر به بحث و بررسی پیرامون مهم ترین ادلة توحید ذاتی ـ آنهم در حوزة واحدیت ذات ـ از منظر فلسفه مشاء و حکمت متعالیه می پردازد، تا عقلانیت و حقانیت این بخش از توحید ذاتی را مبرهن سازد و، در ضمن، از مقایسة ادلة فلاسفة مشاء و حکمت متعالیه، سیر تکاملی فلسفه اسلامی در مسئلة واحدیت ذات نشان داده شود.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. مصطفی ابوطالب دخت شورکی — حجة الاسلام ابوطالب دخت شورکی دانشجوی دکترای فلسفة اقتصاد اسلامی.

اسناد مشابه

  • توحید افعالی انسانی مَثَل اعلای توحید افعالی الهی در حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۲۲پژوهش های فلسفی – کلامیمجتبی افشارپور، محمدمهدی گرجیان

    از منظر حکمت متعالیه، نفس انسان در ساحت‌های سه‌گانه ذات، صفات و افعال مَثَل اعلای خداست. یکی از مهم‌ترین ابعاد گستردۀ مثالیت نفس برای خدا در زمینه فاعلیت خداوند برای افعالش است، که در حقیقت فاعلیت او نسبت به جمیع ماسوا و حتی افعال و آثار صادر از آنهاست (توحید افعالی). در چارچوب ک

  • نسبت نظر و عمل با ملکات اخلاقی و تبدل ذاتی انسان در حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۱۵خردنامه صدرااسماعیل سعادتی خمسه

    There is an accurate ontological relationship between theoretical and practical wisdom in the Transcendent Philosophy. Based on the principiality of existence and gradation of being, the trans-substantial motion, and the corporeal createdness and spiritual subsistence of the soul

  • ادلّة توحید ذاتی در فلسفة مشاء و حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۱۳فصلنامه علمی پژوهشی آیین حکمتمصطفی ابوطالب دخت شورکی

    توحید در لسان اهل فلسفه و کلام و عرفان دارای اصطلاحات متفاوتی است. معروف‌ترین این اصطلاحات عبارت‌اند از: 1. توحید ذات 2. توحید صفات 3. توحید افعال 4. توحید در عبادت. در این میان، توحید ذاتی اولین و شاید عالی‌ترین مرتبه از مراتب توحید، و نیز زیربنای تمام مراتب توحید است، توحید ذات

  • بررسی انتقادی ماده انضمامی بر مبنای فلسفه مشاء و حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۲۵خردنامه صدرابهزاد پروازمنش

    مادة انضمامی مشائی نخستین و فراگیرترین طرح تبیین فلسفی حرکت بر اساس مادیت و تجرد است. هر چند اصل اندیشه و اندیشۀ اصلی در اینباره غیر قابل انکار است، اما شیوة تحلیل مشائین از این مطلب، محدودیتهایی را در حل مسائل مترتب بر این مسئلۀ بنیادی بوجود آورده است. اثبات و نیز تبیین این نظ

  • تبیین نحوه تاثیر دعا در نظام هستی (بر اساس مبانی فلسفه مشا ء، اشراق و حکمت متعالیه)

    مقاله۲۰۲۵حكمت اسرافائزه فرزانه، وحیده فخار نوغانی، امیر راستین طرقی

    «دعا» عبادتی است که خداوند بارها در قرآن کریم به انجام آن امر نموده و استجابت و تاثیر را در ازای آن وعده داده است. پرسش این است که در صورت استجابت، نحوه تاثیر دعا بر اساس مبانی فلسفی چگونه می‌باشد؟ در پژوهش حاضر، با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر آموزه توحید افعالی به این پرسش‌پا

  • بساطت وجود در حکمت متعالیه و مشاء

    مقاله۲۰۱۵حكمت اسرامحمد عبا س زاده جهرمی، غلامرضا فیاضی

    امور عامه نقش مهمی در قبول یا رد نظریات مطرح در فلسفه ایفا می‌کند. از جمله مسائلی که ملاصدرا برخلاف حکمای مشاء، در امور عامه مطرح کرده «بساطت وجود» است. تفاوت نگرش به وجود در حکمت متعالیه و مشاء در چه بوده که یکی آن را به عنوان مقدمه مشترک ورود به فلسفه پذیرفته و دیگری آن را کنار