ارزیابی مدل swap در شبیه سازی انتقال آب و املاح در نیمرخ خاک
چکیده
برای توسعه و کاربرد مدل های ریاضی برای پیش بینی انتقال آب و املاح در شرایط آبیاری، لازم است اینگونه مدل ها برای مناطق مختلف واسنجی و ارزیابی شوند. به همین منظور، مدل swap به مدت دو سال زراعی (81-80 و82-81) در زمین تحت کشت گندم در شمال گرگان مورد ارزیابی قرار گرفت؛ این مدل، شرایط مزرعهای انتقال آب، املاح و حرارت را در خاک شبیهسازی میکند. داده های مورد نیاز این پژوهش با استفاده از چهار سطح آب آبیاری شامل 50 (w1)، 75 (w2)، 100 (w3) و 125 (w4) درصد نیاز گیاه به همراه چهار سطح شوری شامل s1، s2، s3 و s4 جمعآوری شد که در سال اول به ترتیب برابر 6/1، 9/7، 8/10 و 6/13 و در سال دوم معادل 1، 3/9، 2/12 و 7/14 دسی زیمنس بر متر در قالب طرح بلوک های کاملاً تصادفی به صورت کرت های خردشده با سه تکرار اجرا شده بود. به استناد تحلیل های آماری، با وجود متغیر های متعدد در شرایط مزرعه ای، مدل swap، مقدار رطوبت، شوری خاک، و عملکرد نسبی گندم را به خوبی شبیه سازی کرد. در همة موارد ضریب همبستگی بالاتر از 80 درصد و میانگین مربعات خطا کمتر از انحراف معیار داده ها بود. اما در سال اول و در مرحلة آخر رشد گندم به دلیل فرض زهکشی آزاد برای شرایط مرزی پایین و بالا آمدن سفرة آب زیرزمینی در این زمان، رطوبت خاک در عمق 80 تا 100 سانتی متری توسط مدل کمتر از مقادیر واقعی پیش بینیشده بود. اختلاف مقادیر شبیه سازیشده و مقادیر اندازه گیریشدة تبخیر و تعرق در سال دوم به دلیل فراوانی روزهای بارندگی و در نظر نگرفتن سهم نفوذ عمقی مطلوب نبود.