الگوی پراکنش برخی از فلزات سنگین در خاک سطحی استان گلستان
چکیده
برای درک بهتر وسعت آلودگی خاک به عناصر سنگین و اثر آن بر اکوسیستم، داشتن اطلاعات مکانی اثر بوم شناختی آن ها ضروری است. ازاین رو، در این پژوهش، الگوی مکانی خطر بوم شناختی فلزات سنگین (کادمیوم، سرب، مس، نیکل و روی) در خاک سطحی استان گلستان مشخص شده است. بدین منظور، از سراسر استان 346 نمونه خاک سطحی (0-30 سانتی متر) جمع آوری شد. پس از انجام آماده سازی های اولیه نمونه ها با ترکیبی از اسیدهای مختلف هضم شده و غلظت عناصر مذکور در آن ها قرائت شد. سپس بر اساس غلظت پایه و معادلات موجود، خطر تجمعی عناصر برای هر نقطه نمونه برداری مشخص گردید و سپس با استفاده از روش کریجینگ معمولی، الگوی مکانی خطر بوم شناختی عناصر مشخص شد. نتایج نشان داد که میانگین غلظت کل کادمیوم، سرب، مس، نیکل و روی در منطقه مورد مطالعه، به ترتیب: 12/0، 42/15، 9/23، 88/34 و 08/82 میلیگرم در کیلوگرم است و دامنه تغییرات آنها هم به ترتیب عبارت از 35/0، 2/37، 4/84 ، 85/75 و 4/392 است. نتایج درون یابی مشخص کرد که سه منطقه اصلی با آسیب پذیری بوم شناختی بسیار زیاد قابل شناسایی است: الف- منطقه ای در مرکز قسمت جنوبی استان که در قسمت کوهستانی استان واقع شده است. ب- قسمتی که به صورت نواری در شرق استان از جنوب به شمال امتداد دارد و ج- منطقه ای در شمال غربی استان که منطبق با مناطق دشتی و تالاب صوفیکم و مناطق مجاور می باشد.